Koelsystemen voor datacenters en serverruimtes worden geleverd door gespecialiseerde technische leveranciers, variërend van grote internationale fabrikanten tot innovatieve Nederlandse specialisten. De juiste leverancier hangt sterk af van het type ruimte, de vereiste koelcapaciteit en de duurzaamheidsdoelstellingen van uw organisatie. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over koeling voor datacenters en serverruimtes, zodat u een goed onderbouwde keuze kunt maken.
Wat zijn de meest gebruikte koeltechnologieën in datacenters?
De meest gebruikte koeltechnologieën in datacenters zijn precisieklimaatunits (CRAC/CRAH), chillers met waterkoeling, in-row koeling en vrije koeling via buitenlucht. Elk systeem heeft zijn eigen toepassingsgebied, afhankelijk van de warmtedichtheid van de ruimte, de beschikbare infrastructuur en de gewenste energieprestaties.
Bij kleinere serverruimtes en MER-ruimtes wordt vaak gekozen voor standalone precisieklimaatunits die direct naast of boven de serverkasten worden geplaatst. Voor grotere datacenters zijn chillerinstallaties met watergekoelde units gangbaar, waarbij koud water door het gebouw wordt geleid om warmte af te voeren.
Een opkomende technologie is thermische energieopslag op basis van Phase Change Materials (PCM). In plaats van continu actief te koelen, slaan PCM-systemen thermische energie op in een materiaal dat van fase wisselt bij een vaste werktemperatuur. Dit principe werkt vergelijkbaar met water dat smelt en bevriest, maar dan rond een werktemperatuur van circa 25 graden Celsius, waardoor het bijzonder geschikt is voor klimaatbeheersing in serverruimtes.
Wat is het verschil tussen traditionele airconditioning en PCM-koeling?
Het fundamentele verschil tussen traditionele koelinstallaties en PCM-koeling zit in het werkingsprincipe. Traditionele systemen gebruiken compressoren, synthetische koudemiddelen en chillers om actief warmte te onttrekken. PCM-koeling werkt zonder al deze componenten: thermische energie wordt opgeslagen in Phase Change Materials en op het juiste moment afgegeven, zonder mechanische koeling.
Dit verschil heeft grote praktische gevolgen voor uw organisatie:
- Energieverbruik: PCM-koeling verbruikt aanzienlijk minder elektriciteit, omdat er geen compressor continu actief hoeft te zijn. Alleen ventilatoren zorgen voor luchtcirculatie.
- Koudemiddelen: Traditionele systemen zijn afhankelijk van synthetische koudemiddelen die milieubelastend zijn. PCM-systemen werken met niet-giftige, milieuvriendelijke zouthydraten.
- Onderhoud: Doordat er naast de ventilator geen bewegende delen zijn, is het onderhoud minimaal. Een eerste inspectiebeurt voor de ventilatoren is pas nodig na minimaal 50.000 vollastdraaiuren.
- Betrouwbaarheid bij stroomuitval: PCM-koeling kan direct worden aangesloten op een UPS-systeem, zodat de koeling ook bij stroomuitval zonder vertraging doorwerkt.
- Levensduur: PCM-panelen gaan minimaal 25 tot 40 jaar mee, wat de totale eigendomskosten over de levensduur sterk verlaagt.
Traditionele koelinstallaties zijn bewezen technologie met een brede inzetbaarheid, maar voor organisaties die kritieke IT-ruimtes willen koelen met een lagere energierekening en minder afhankelijkheid van complexe installaties, biedt PCM-koeling een aantrekkelijk alternatief.
Welke leveranciers leveren koelsystemen voor serverruimtes?
Koelsystemen voor serverruimtes worden geleverd door een breed scala aan partijen, van internationale concerns tot gespecialiseerde Nederlandse bedrijven. De bekendste namen in de markt voor precisieklimaat zijn Schneider Electric, Stulz, Vertiv en Emerson. Deze leveranciers bieden gestandaardiseerde CRAC- en CRAH-units voor uiteenlopende toepassingen.
Naast deze gevestigde namen zijn er ook innovatieve specialisten die koeloplossingen aanbieden op basis van nieuwere technologieën. Voor organisaties die specifiek op zoek zijn naar energiezuinige koeling voor serverruimtes, MER-, SER-, UPS-, HVK- of MCC-ruimtes, is het zinvol om ook leveranciers van thermische energieopslagsystemen te overwegen.
Bij het selecteren van een leverancier is het verstandig niet alleen naar de aanschafprijs te kijken, maar ook naar de totale kosten over de levensduur, de beschikbaarheid van service en onderhoud, en de mate waarin het systeem aansluit op uw bestaande gebouwbeheerinfrastructuur. Veel moderne systemen ondersteunen communicatieprotocollen zoals Modbus TCP of BACnet/IP voor koppeling aan gebouwbeheersystemen.
Waar moet een koelsysteem voor een datacenter aan voldoen?
Een koelsysteem voor een datacenter of serverruimte moet voldoen aan een aantal technische en operationele eisen om betrouwbare klimaatbeheersing te garanderen. De kern is dat het systeem de temperatuur en relatieve luchtvochtigheid stabiel houdt, ook bij wisselende warmtelasten of stroomonderbrekingen.
Concreet zijn dit de belangrijkste eisen:
- Voldoende koelcapaciteit: Het systeem moet de piekwarmtelast van de ruimte aankunnen, uitgedrukt in kilowatt. Voor een PCM-unit geldt bijvoorbeeld een benodigde luchtcapaciteit van 2.600 tot 3.000 m³/h voor een unit van 6 kW.
- Stabiele aanvoertemperatuur: De aanvoerlucht mag maximaal circa 27 tot 28 graden Celsius bedragen om het systeem optimaal te laten functioneren.
- Redundantie: Bij uitval van één unit moeten de overige units operationeel blijven. Een master-slavekoppeling tussen units biedt hiervoor een praktische oplossing.
- Koppeling aan UPS: Directe aansluiting op een UPS-systeem zorgt ervoor dat de koeling ook bij stroomuitval direct beschikbaar blijft.
- Integratie met gebouwbeheer: Via Modbus of vergelijkbare protocollen moet het systeem kunnen worden aangesloten op een centraal gebouwbeheersysteem voor storingsmelding en monitoring.
- Minimale onderhoudsbelasting: Hoe minder bewegende delen, hoe lager de kans op storingen en hoe lager de onderhoudskosten over de levensduur.
Daarnaast is het verstandig om vooraf de drukverhoudingen in het kanaalnet, de ventilatiehoeveelheden en het geluidsniveau te beoordelen. Dit is typisch werk voor een installateur of technisch adviseur die de specifieke situatie ter plaatse kent.
Hoe werkt de EIA-regeling bij de aanschaf van datacenterkoeling?
De EIA-regeling (Energie-investeringsaftrek) is een Nederlandse fiscale regeling waarmee organisaties een deel van de investeringskosten van erkende energiebesparende bedrijfsmiddelen kunnen aftrekken van de fiscale winst. Koelsystemen die zijn aangemerkt als energiebesparende maatregel komen in aanmerking, wat de terugverdientijd van de investering aanzienlijk verkort.
PCM-koeling is door de Nederlandse overheid erkend als officiële energiebesparende maatregel. Dit betekent dat organisaties die kiezen voor een PCM-koelinstallatie voor hun serverruimte of datacenter, gebruik kunnen maken van de EIA-regeling. De terugverdientijd van een PCM-installatie bedraagt in de praktijk minder dan vijf jaar, mede dankzij dit fiscale voordeel.
De aanvraag verloopt via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en moet worden ingediend binnen drie maanden na het sluiten van de investeringsverplichting. Het is verstandig om dit tijdig te bespreken met uw fiscaal adviseur, zodat u geen gebruik misloopt van deze regeling.
Wanneer is PCM-koeling de juiste keuze voor een serverruimte?
PCM-koeling is de juiste keuze wanneer uw organisatie een betrouwbare, energiezuinige koeloplossing zoekt voor een bedrijfskritische ruimte, en wanneer u waarde hecht aan een lange levensduur en een laag onderhoudsniveau. Het is met name geschikt voor serverruimtes, MER-, SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes waar continue klimaatbeheersing essentieel is.
PCM-koeling past goed bij uw situatie als:
- Uw huidige koelinstallatie verouderd is en hoge energiekosten met zich meebrengt
- Uw organisatie streeft naar verlaging van het energieverbruik en vermindering van de belasting op de elektrotechnische infrastructuur
- U werkt met AI-workloads, high-density IT of andere warmte-intensieve toepassingen
- Betrouwbaarheid bij stroomuitval een harde eis is
- U wilt profiteren van de EIA-regeling en een aantoonbare terugverdientijd
- Uw organisatie ESG-doelen heeft of milieucertificeringen nastreeft
PCM-koeling is minder geschikt als uw ruimte onvoldoende luchtcapaciteit of aanvoertemperatuur kan leveren, of als de bestaande infrastructuur geen aanpassing toelaat. In dat geval is een technische beoordeling door een installateur of adviseur de eerste stap om te bepalen of en hoe PCM-koeling kan worden ingepast.
Hoe Duraflow helpt met koeling voor datacenters en serverruimtes
Wij ontwikkelen en leveren PCM-koeloplossingen die speciaal zijn ontworpen voor bedrijfskritische omgevingen zoals serverruimtes, MER-, SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes. Onze PCM Power Units zijn modulaire, zelfstandige kasten die geen gebruik maken van compressoren of synthetische koudemiddelen. Dit zijn de kenmerken die onze oplossing onderscheiden:
- Beschikbaar in standaard vermogens van 3 kW en 6 kW, modulair combineerbaar voor grotere capaciteiten
- Directe aansluiting op UPS-systemen voor gegarandeerde koeling bij stroomuitval
- Koppelbaar aan gebouwbeheersystemen via Modbus voor centrale storingsmelding
- PCM-panelen met een productgarantie van minimaal 25 jaar
- Erkend door de Nederlandse overheid, waardoor u in aanmerking kunt komen voor de EIA-regeling
- Demontabel en herbruikbaar, geschikt voor bestaande infrastructuren zonder grote verbouwingen
Wij hebben onlangs de eerste 120 kW PCM-koelinstallatie ter wereld opgeleverd, specifiek ontwikkeld voor high-density AI-, storage- en datacenteromgevingen. Het vertrouwen in de technologie bleek direct: kort na oplevering volgde een bestelling voor een tweede installatie van dezelfde omvang.
Wilt u weten of PCM-koeling geschikt is voor uw ruimte? Neem contact op en we denken graag met u mee over de beste oplossing voor uw situatie.
Veelgestelde vragen
Hoe bepaal ik hoeveel koelcapaciteit mijn serverruimte nodig heeft?
De benodigde koelcapaciteit hangt af van het totale vermogen van uw IT-apparatuur, uitgedrukt in kilowatt. Een vuistregel is dat de koelcapaciteit minimaal gelijk moet zijn aan het totale stroomverbruik van alle actieve apparatuur in de ruimte. Houd daarnaast rekening met toekomstige uitbreiding en piekbelastingen. Een technisch adviseur of installateur kan op basis van een warmteberekening de exacte capaciteitsbehoefte voor uw specifieke situatie bepalen.
Kan PCM-koeling worden gecombineerd met een bestaande traditionele koelinstallatie?
Ja, PCM-koeling kan worden ingezet als aanvulling op of vervanging van een bestaand koelsysteem. In situaties waar de huidige installatie onvoldoende capaciteit heeft of aan vervanging toe is, kunnen PCM Power Units modulair worden toegevoegd zonder grote verbouwingen. Dit maakt PCM-koeling ook aantrekkelijk als hybride oplossing, waarbij de PCM-units de basislast opvangen en de traditionele installatie als back-up of piekopvang dient.
Wat gebeurt er met de koeling als de PCM-panelen volledig zijn 'opgeladen' met warmte?
Als de PCM-panelen volledig zijn opgeladen, dat wil zeggen dat al het Phase Change Material van fase is gewisseld, neemt de koelcapaciteit geleidelijk af. In de praktijk worden PCM-systemen zo gedimensioneerd dat de panelen voldoende thermische buffercapaciteit hebben voor de verwachte warmtelast en de duur van een eventuele stroomstoring. Tijdens normale bedrijfsomstandigheden worden de panelen continu geregenereerd via de ventilatoren, zodat ze altijd beschikbaar zijn voor piekopvang.
Welke ruimtevereisten gelden er voor de installatie van een PCM Power Unit?
PCM Power Units zijn ontworpen als zelfstandige, modulaire kasten die weinig ruimte innemen en geen speciale bouwkundige aanpassingen vereisen. Wel moet er voldoende luchtcapaciteit beschikbaar zijn: voor een unit van 6 kW is een luchtdebiet van 2.600 tot 3.000 m³/h nodig, en de aanvoerlucht mag niet warmer zijn dan circa 27 à 28 graden Celsius. Daarnaast is het belangrijk dat de ruimte voldoende vrije luchtcirculatie toelaat voor een optimaal rendement.
Is PCM-koeling ook geschikt voor buitenlandse vestigingen of locaties buiten Nederland?
PCM-koeling is technisch gezien inzetbaar in elke omgeving waar de aanvoertemperatuur en luchtcapaciteit binnen de vereiste parameters vallen. De EIA-regeling is echter een Nederlandse fiscale regeling en geldt niet voor investeringen in het buitenland. Voor internationale projecten is het verstandig om te onderzoeken welke lokale subsidie- of belastingregelingen voor energiebesparende investeringen van toepassing zijn, en of de lokale installateur ervaring heeft met PCM-technologie.
Hoe zit het met het geluidsniveau van PCM-koelunits in vergelijking met traditionele koelinstallaties?
Omdat PCM-koelunits geen compressor bevatten, produceren ze aanzienlijk minder geluid dan traditionele CRAC-units of chillerinstallaties. De enige geluidsbron is de ventilator die zorgt voor luchtcirculatie langs de PCM-panelen. Dit maakt PCM-koeling bijzonder geschikt voor ruimtes die grenzen aan kantoor- of werkruimtes, of in situaties waar een laag geluidsniveau een operationele eis is. Het exacte geluidsniveau verschilt per unit en opstelling, en kan worden meegenomen in de technische beoordeling.
Wat zijn de eerste stappen als ik wil overstappen op PCM-koeling voor mijn serverruimte?
De eerste stap is het in kaart brengen van de huidige warmtelast van uw ruimte, de beschikbare luchtcapaciteit en de bestaande infrastructuur, zoals de aanwezigheid van een UPS-systeem en een gebouwbeheersysteem. Vervolgens is het verstandig een technisch adviesgesprek in te plannen met een specialist die de situatie ter plaatse kan beoordelen. Bespreek daarna tijdig met uw fiscaal adviseur de mogelijkheden voor de EIA-regeling, zodat u de aanvraag binnen de gestelde termijn van drie maanden na de investeringsverplichting kunt indienen.
