Er is geen universele leider op het gebied van koeling voor datacenters, maar de technologie die op dit moment de meeste aandacht trekt in zakelijke omgevingen is PCM-koeling (Phase Change Materials). Traditionele koelsystemen met compressoren en koudemiddelen domineren nog steeds de markt, maar organisaties die op zoek zijn naar energiezuinige alternatieven kiezen steeds vaker voor thermische energieopslag. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over serverruimtekoeling, zodat u een weloverwogen keuze kunt maken.
Welke koeltechnologieën worden het meest gebruikt in datacenters?
De meest gebruikte koeltechnologieën in datacenters zijn compressorgebaseerde koeling (CRAC/CRAH-units), chillersystemen en precisieklimaatregelapparatuur. Deze systemen werken met synthetische koudemiddelen en mechanische compressoren om warmte af te voeren. Ze zijn al decennialang de standaard, maar vragen veel elektrisch vermogen en regelmatig onderhoud.
Naast deze traditionele oplossingen wint een nieuwe generatie koeltechnologieën terrein. Denk aan:
- Free cooling – buitenlucht of koelwater wordt ingezet wanneer de buitentemperatuur laag genoeg is
- Vloeistofkoeling – warmte wordt direct bij de bron (servers) afgevoerd via vloeistofgekoelde racks
- Adiabatische koeling – verdamping van water verlaagt de temperatuur van de inkomende lucht
- PCM-koeling – Phase Change Materials slaan thermische energie op en geven die gecontroleerd af, zonder compressoren of synthetische koudemiddelen
Voor kritieke omgevingen zoals serverruimtes (MER), SER-, UPS- en MCC-ruimtes is betrouwbaarheid doorslaggevend. Veel organisaties kiezen daarom voor een combinatie van technologieën, of stappen over op systemen die minder afhankelijk zijn van een continue stroomtoevoer.
Wat maakt PCM-koeling anders dan traditionele airconditioning?
PCM-koeling verschilt fundamenteel van traditionele koelsystemen doordat het geen compressoren, koudemiddelen of condensors gebruikt. In plaats daarvan slaan Phase Change Materials warmte op tijdens hun faseovergang van vast naar vloeibaar, en geven die warmte gecontroleerd af. Het enige bewegende onderdeel is een ventilator, waardoor het systeem nagenoeg onderhoudsvrij is.
Het werkingsprincipe is vergelijkbaar met water dat smelt bij 0°C: het neemt daarbij grote hoeveelheden energie op zonder zelf van temperatuur te veranderen. PCM-systemen zijn afgestemd op een werktemperatuur van circa 25°C, wat ze bij uitstek geschikt maakt voor klimaatbeheersing in serverruimtes. De warmte wordt automatisch geanalyseerd, opgeslagen en op het optimale moment vrijgegeven of afgevoerd via geavanceerde algoritmen.
Praktische voordelen ten opzichte van conventionele koeling zijn onder andere:
- Geen synthetische koudemiddelen die schadelijk zijn voor het milieu
- Directe aansluiting op een UPS-systeem mogelijk, zodat koeling ook bij stroomuitval doorwerkt
- Minimaal elektrisch aansluitvermogen, wat ruimte creëert op de elektrotechnische infrastructuur
- Modulair en schaalbaar ontwerp dat past binnen bestaande infrastructuren
- Geen waterverbruik en geen condensors of chillers
Welke koeloplossing is het meest energiezuinig voor een serverruimte?
PCM-koeling is momenteel de meest energiezuinige oplossing voor serverruimtekoeling. Doordat er geen compressor nodig is, ligt het elektrisch vermogensverbruik aanzienlijk lager dan bij traditionele koelinstallaties. Het verschil in jaarlijks energieverbruik kan oplopen tot meer dan 90% ten opzichte van conventionele systemen.
Dat verschil zit niet alleen in kilowatturen, maar ook in het opgenomen vermogen zelf. Een lager piekvermogen betekent minder belasting op het elektriciteitsnet en minder druk op de technische infrastructuur van een gebouw. Voor organisaties die te maken hebben met netcongestie of beperkte aansluitcapaciteit is dat een relevant voordeel naast de lagere energierekening.
De terugverdientijd van een PCM-installatie ligt doorgaans onder de vijf jaar, afhankelijk van de huidige energiekosten en het gebruik van de ruimte. De technologie is erkend door de Nederlandse overheid als energiebesparende maatregel, wat verdere financiële voordelen met zich meebrengt.
Hoe lang gaat een PCM-koelsysteem mee?
Een PCM-koelsysteem gaat minimaal 25 jaar mee, waarbij de PCM-panelen zelf een technische levensduur hebben van minimaal 40 jaar. Doordat er naast de ventilatoren geen bewegende onderdelen zijn, is slijtage minimaal en zijn onderhoudsmomenten zeldzaam.
De eerste inspectiebeurt voor de ventilatoren is pas nodig na minimaal 50.000 vollastdraaiuren. Ter vergelijking: traditionele koelinstallaties met compressoren vereisen doorgaans jaarlijks onderhoud en hebben een technische levensduur van 10 tot 15 jaar. De langere levensduur van PCM-systemen verlaagt de totale eigendomskosten aanzienlijk over de gehele gebruiksperiode.
Bovendien zijn de units demontabel en herbruikbaar. Bij een verhuizing of herinrichting van een ruimte hoeft de installatie niet te worden afgeschreven, maar kan deze worden meegenomen en opnieuw ingezet.
Welke fiscale voordelen gelden voor de aanschaf van datacenterkoeling?
Voor de aanschaf van energiezuinige koeling voor datacenters en serverruimtes kunnen zakelijke organisaties in Nederland gebruikmaken van de EIA-regeling (Energie-investeringsaftrek). Deze regeling maakt het mogelijk om een deel van de investering extra fiscaal af te trekken, bovenop de reguliere afschrijving. PCM-koeling is officieel erkend als energiebesparende maatregel en komt daardoor in aanmerking.
De EIA verlaagt de effectieve investering en verkort de terugverdientijd verder. Voor grootzakelijke opdrachtgevers is dit een concreet financieel voordeel dat de businesscase versterkt. Het is raadzaam om bij de aanvraag samen te werken met een belastingadviseur of de installateur, zodat de aanmelding correct en tijdig verloopt.
Naast de EIA draagt een energiezuinig koelsysteem bij aan het behalen van ESG-doelen en milieucertificeringen, wat voor sommige organisaties ook strategische waarde heeft bij aanbestedingen of rapportageverplichtingen.
Wanneer is PCM-koeling de juiste keuze voor een organisatie?
PCM-koeling is de juiste keuze voor organisaties die een kritieke technische ruimte beheren waar betrouwbare klimaatbeheersing essentieel is, en die tegelijkertijd willen besparen op energiekosten. Het is met name geschikt voor serverruimtes, MER-, SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes waar de temperatuur continu binnen nauwe grenzen moet blijven.
De technologie is het meest waardevol in de volgende situaties:
- Vervanging van verouderde koelinstallaties – organisaties met een energieverslindend systeem dat aan vervanging toe is
- Nieuwbouw of renovatie van technische ruimtes – PCM-units zijn modulair en eenvoudig in te passen zonder grote verbouwingen
- Beperkte aansluitcapaciteit op het elektriciteitsnet – het lage piekvermogen maakt PCM aantrekkelijk bij netcongestie
- Omgevingen met hoge beschikbaarheidseisen – directe UPS-koppeling garandeert koeling ook bij stroomuitval
- Organisaties met duurzaamheidsdoelstellingen – geen koudemiddelen, laag energieverbruik en lange levensduur passen bij een duurzame bedrijfsvoering
Voor omgevingen met hoge IT-dichtheid, zoals AI-workloads of high-performance computing, is PCM-koeling inmiddels ook beschikbaar in grotere vermogens. De eerste 120 kW PCM-koelinstallatie ter wereld is specifiek ontwikkeld voor high-density AI-, storage- en datacenteromgevingen, wat aantoont dat de technologie ook voor de meest veeleisende toepassingen geschikt is.
Hoe Duraflow helpt met koeling voor datacenters en serverruimtes
Wij ontwikkelen en leveren PCM Power Units die speciaal zijn ontworpen voor kritieke omgevingen zoals serverruimtes, MER-, SER-, UPS- en MCC-ruimtes. Onze oplossingen bieden een concreet alternatief voor traditionele koelinstallaties, zonder de nadelen van compressoren, koudemiddelen of hoog energieverbruik. Dit is wat u van ons kunt verwachten:
- Standaard units van 3 kW en 6 kW, modulair combineerbaar voor elke koelcapaciteit
- Maatwerk PCM-luchtbehandelingsunits voor grotere toepassingen, tot en met 120 kW
- Directe aansluiting op bestaande UPS- en gebouwbeheersystemen via Modbus
- Geen synthetische koudemiddelen, geen compressoren, minimaal onderhoud
- Erkend door de Nederlandse overheid voor de EIA-regeling
- Technische levensduur van minimaal 25 jaar, PCM-panelen minimaal 40 jaar
Wilt u weten of PCM-koeling past bij uw situatie? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek. We beoordelen samen uw ruimte, koelbehoefte en infrastructuur, zodat u een oplossing krijgt die precies aansluit op uw situatie.
Veelgestelde vragen
Kan een PCM-koelsysteem worden gecombineerd met een bestaande traditionele koelinstallatie?
Ja, PCM-koeling is modulair en kan naast een bestaand koelsysteem worden geplaatst als aanvulling of als redundante back-upoplossing. Dit is met name interessant voor organisaties die hun huidige installatie nog niet volledig willen vervangen, maar al willen profiteren van lagere energiekosten en verhoogde betrouwbaarheid. Een gefaseerde overgang is daarmee goed mogelijk, waarbij de PCM-units de primaire koellast overnemen en de traditionele installatie als reserve blijft draaien.
Wat gebeurt er met de koeling als de PCM-panelen volledig zijn 'opgeladen' en de ruimte toch warmer wordt?
PCM-systemen zijn uitgerust met geavanceerde algoritmen die de thermische toestand van de panelen continu monitoren en de warmteafvoer proactief aansturen. Wanneer de PCM-panelen hun maximale opslagcapaciteit naderen, geeft het systeem een signaal af zodat aanvullende maatregelen getroffen kunnen worden, zoals activering van een back-upsysteem of externe warmteafvoer. In de praktijk wordt de systeemcapaciteit altijd afgestemd op de specifieke warmtelast van de ruimte, zodat dit scenario bij correct gedimensioneerde installaties niet voorkomt.
Hoe verloopt de installatie van een PCM Power Unit in een bestaande serverruimte?
De installatie van een PCM Power Unit is relatief eenvoudig en vereist geen grote verbouwingen. De units zijn compact, modulair en kunnen worden aangesloten op de bestaande elektrotechnische infrastructuur en UPS-systemen via standaard Modbus-communicatie. Omdat er geen leidingwerk voor koudemiddelen of water nodig is, is de installatietijd aanzienlijk korter dan bij traditionele koelinstallaties, wat de overlast voor de dagelijkse bedrijfsvoering minimaliseert.
Is PCM-koeling ook geschikt voor kleine serverruimtes of geldt het alleen voor grote datacenters?
PCM-koeling is juist zeer geschikt voor kleinere en middelgrote serverruimtes, MER-, SER- en UPS-ruimtes. De standaard units van 3 kW en 6 kW zijn specifiek ontworpen voor dit segment en kunnen modulair worden gecombineerd om precies de benodigde koelcapaciteit te leveren. Voor grotere omgevingen, zoals high-density AI- of datacenteromgevingen, zijn maatwerk-units beschikbaar tot 120 kW, waardoor de technologie schaalbaar is voor vrijwel elke toepassing.
Welke veelgemaakte fouten moeten organisaties vermijden bij de keuze van serverruimtekoeling?
Een veelgemaakte fout is het onderdimensioneren van de koelcapaciteit: organisaties baseren de keuze op de huidige IT-belasting zonder rekening te houden met toekomstige groei. Daarnaast wordt de totale eigendomskost (TCO) vaak onderschat doordat alleen naar de aanschafprijs wordt gekeken en niet naar energieverbruik, onderhoud en levensduur over de gehele gebruiksperiode. Ten slotte vergeten sommige organisaties om de beschikbaarheid van de koeling bij stroomuitval mee te nemen in hun risicoanalyse, terwijl juist dit aspect bepalend kan zijn voor de continuïteit van kritieke systemen.
Hoe vraag ik de EIA-regeling aan voor een PCM-koelinstallatie en waar moet ik op letten?
De EIA-aanvraag moet worden ingediend binnen drie maanden na het aangaan van de investeringsverplichting, dus vóórdat de installatie is geplaatst. Het is belangrijk om dit tijdig te regelen, bij voorkeur in samenwerking met uw installateur en een belastingadviseur die bekend is met de regeling. Duraflow kan u ondersteunen bij de documentatie die nodig is voor de aanmelding, zodat u zeker weet dat de investering correct wordt geregistreerd en u optimaal profiteert van de fiscale voordelen.
Wat zijn de meest relevante prestatie-indicatoren (KPI's) om de efficiëntie van serverruimtekoeling te meten?
De meest gebruikte KPI voor datacenterkoeling is de PUE (Power Usage Effectiveness): de verhouding tussen het totale energieverbruik van de faciliteit en het energieverbruik van de IT-apparatuur zelf. Een PUE van 1,0 is ideaal; traditionele koelsystemen scoren vaak tussen de 1,5 en 2,0, terwijl PCM-koeling door het lage elektrisch verbruik aanzienlijk bijdraagt aan een lagere PUE. Aanvullende indicatoren zijn het piekvermogen van de koelinstallatie, het aantal ongeplande uitvalmomenten en de jaarlijkse onderhoudskosten, die samen een volledig beeld geven van de werkelijke efficiëntie en betrouwbaarheid van het systeem.
