De koeling van een datacenter of serverruimte wordt verzorgd door een combinatie van de facilitaire of technische afdeling van de organisatie zelf en gespecialiseerde leveranciers van koeltechnologie. In de praktijk zijn facility managers, IT-managers en technisch directeuren verantwoordelijk voor het selecteren, laten installeren en beheren van het juiste koelsysteem. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over koeling van datacenters en serverruimtes, van de basisprincipes tot de financiële voordelen van moderne koeltechnologie.
Waarom is koeling zo kritisch voor datacenters?
Koeling is kritisch voor datacenters omdat IT-apparatuur continu warmte produceert en bij oververhitting direct beschadigd raakt of uitvalt. Servers, switches en opslagsystemen functioneren alleen betrouwbaar binnen een nauwkeurig temperatuurbereik. Zonder adequate serverruimtekoeling stijgt de kans op ongeplande uitval sterk, met kostbare stilstand en dataverlies als gevolg.
De warmteproductie in moderne datacenters neemt toe door de groei van AI-workloads, high-performance computing en data-intensieve applicaties. Apparatuur wordt compacter en krachtiger, wat betekent dat er meer vermogen per vierkante meter wordt verbruikt en dus ook meer warmte vrijkomt. Een stabiele temperatuur en een gecontroleerde luchtvochtigheid zijn dan ook geen luxe, maar een operationele noodzaak.
Daarnaast speelt continuïteit een grote rol. Kritische omgevingen zoals MER-, SER-, UPS- en MCC-ruimtes mogen geen enkele onderbreking dulden. Een koelsysteem dat ook bij stroomuitval doorwerkt, is in zulke omgevingen onmisbaar.
Wie is verantwoordelijk voor de koeling in een datacenter?
De verantwoordelijkheid voor koeling in een datacenter ligt bij meerdere rollen tegelijk. De facility manager beheert de fysieke infrastructuur en het klimaat van de ruimte. De IT-manager bewaakt de beschikbaarheid van de systemen. De technisch directeur of duurzaamheidsverantwoordelijke neemt beslissingen over de keuze van koeltechnologie en leveranciers.
In grotere organisaties werken deze rollen samen bij het specificeren, aanbesteden en beheren van koelinstallaties. De installateur of technisch adviseur voert de beoordeling uit van de ruimte, bepaalt de benodigde koelcapaciteit en zorgt voor een correcte installatie. Duraflow levert de koelunits en zorgt voor de technische afstemming, maar de uiteindelijke koppeling aan bestaande infrastructuur en de beoordeling van luchttechnische voorzieningen liggen bij de installateur.
Bij organisaties die hun IT-infrastructuur uitbesteden aan een colocation-aanbieder, draagt die aanbieder de verantwoordelijkheid voor de koeling van de gedeelde ruimte. Bedrijven met een eigen serverruimte zijn zelf volledig verantwoordelijk.
Tot 90% besparen op koeling?
Ontdek in een vrijblijvend gesprek wat PCM-koeling voor uw serverruimte of datacenter kan betekenen.
Welke koelsystemen worden gebruikt in datacenters?
In datacenters worden verschillende typen koelsystemen toegepast, afhankelijk van de omvang van de ruimte, de warmteproductie en de gewenste energieprestaties. De meest voorkomende systemen zijn:
- Precisiekoeling (CRAC/CRAH-units): Dedicated koelunits die zijn ontworpen voor IT-omgevingen, met nauwkeurige temperatuur- en vochtigheidsregeling.
- Chillers met koelwater: Grootschalige systemen waarbij gekoeld water via leidingen naar koelunits in de ruimte wordt gepompt.
- Free cooling: Gebruik van buitenlucht of koelwater uit de omgeving om de koellast te verminderen, effectief in koelere klimaten.
- In-row en in-rack koeling: Koelunits die direct naast of in de serverkasten worden geplaatst voor gerichte warmteafvoer bij hoge dichtheden.
- PCM-koeling: Koeling op basis van Phase Change Materials, waarbij thermische energie wordt opgeslagen en vrijgegeven via faseovergangen van materialen, zonder compressoren of synthetische koudemiddelen.
De keuze voor een specifiek systeem hangt af van factoren zoals de grootte van de ruimte, het opgestelde IT-vermogen, de beschikbare elektrische aansluiting en de gewenste energieprestaties. In 2026 zien we dat organisaties steeds vaker kiezen voor systemen die het elektriciteitsverbruik verlagen en minder afhankelijk zijn van complexe mechanische componenten.
Wat is het verschil tussen traditionele airconditioning en PCM-koeling?
Het belangrijkste verschil tussen traditionele koelinstallaties en PCM-koeling zit in de manier waarop warmte wordt afgevoerd. Traditionele systemen gebruiken een compressor, synthetische koudemiddelen en condensors om warmte actief te onttrekken. PCM-koeling slaat thermische energie op in Phase Change Materials en geeft die gecontroleerd vrij, zonder compressor of koudemiddel.
Traditionele koelinstallaties
Traditionele koelsystemen voor serverruimtes verbruiken continu elektrisch vermogen om de compressor en bijbehorende componenten te laten draaien. Ze hebben regelmatig onderhoud nodig, bevatten synthetische koudemiddelen die milieuschadelijk kunnen zijn en zijn gevoelig voor storingen door het grote aantal bewegende delen. Bij een stroomonderbreking valt de koeling direct uit, tenzij er aanvullende noodvoorzieningen zijn.
PCM-koeling
PCM-koeling werkt als een intelligente thermische batterij. De PCM-materialen nemen warmte op tijdens de faseovergang van vast naar vloeibaar en geven die energie later weer vrij. Het systeem wordt aangestuurd door algoritmes die de warmtehuishouding continu analyseren en optimaliseren. Er zijn geen compressoren of koudemiddelen nodig; uitsluitend ventilatoren zorgen voor de luchtcirculatie. Dit maakt directe aansluiting op een UPS-systeem mogelijk, zodat de koeling ook bij stroomuitval zonder onderbreking doorwerkt. Het energieverbruik ligt structureel lager dan bij conventionele koeling en het systeem heeft door het minimale aantal bewegende delen een uitzonderlijk lang onderhoudsinterval.
Hoe werkt PCM-koeling in een serverruimte?
PCM-koeling in een serverruimte werkt door warmte op te slaan in speciale materialen die bij een vaste werktemperatuur van fase wisselen, vergelijkbaar met hoe water bevriest en smelt, maar dan rond circa 25 °C. Wanneer de ruimtetemperatuur stijgt, nemen de PCM-panelen warmte op door van vast naar vloeibaar over te gaan. Daalt de temperatuur, dan geven ze die energie weer vrij.
De PCM Power Units van Duraflow zijn zelfstandige, modulaire kasten met geïntegreerde kunststofpanelen gevuld met niet-giftige zouthydraten. De units zijn beschikbaar in vermogens van 3 kW en 6 kW en kunnen modulair worden gecombineerd voor grotere koelcapaciteiten. Voor high-density omgevingen, zoals AI- en storage-datacenters, zijn volledig op maat gemaakte luchtbehandelingsunits beschikbaar, waaronder de eerste 120 kW PCM-koelinstallatie ter wereld, specifiek ontwikkeld voor bedrijfskritische IT-applicaties.
De installatie verloopt als volgt:
- De installateur beoordeelt de ruimte op beschikbare luchtcapaciteit, temperatuur van de aanvoerlucht (maximaal circa 27 tot 28 °C) en de drukverhoudingen in het kanaalnet.
- De benodigde luchtcapaciteit per unit van 6 kW bedraagt 2.600 tot 3.000 m³/h; dit wordt vooraf getoetst aan de bestaande installatie.
- De units worden geplaatst en via Modbus aangesloten op het gebouwbeheersysteem voor centrale storingsmelding en monitoring.
- De aansluiting op de UPS wordt gerealiseerd zodat koeling ook bij stroomuitval gegarandeerd is.
- Via een master-slavekoppeling blijven de overige units operationeel als één unit uitvalt.
De eerste inspectiebeurt voor de ventilatoren is pas nodig na minimaal 50.000 vollastdraaiuren, wat de operationele lasten voor de beheerder sterk beperkt.
Welke financiële voordelen biedt PCM-koeling voor bedrijven?
PCM-koeling biedt bedrijven aanzienlijke financiële voordelen doordat het energieverbruik van de koelinstallatie sterk daalt ten opzichte van conventionele systemen. De lagere energierekening, gecombineerd met minimale onderhoudskosten en fiscale voordelen, zorgt voor een aantoonbare terugverdientijd.
De belangrijkste financiële voordelen op een rij:
- Lagere energiekosten: Het energieverbruik van PCM-koeling ligt gemiddeld meer dan 90% lager dan bij traditionele koelinstallaties, wat kan oplopen tot tienduizenden euro’s besparing per jaar.
- Verminderd aansluitvermogen: PCM-koeling verlaagt niet alleen het aantal kilowatturen, maar ook het opgenomen vermogen in kilowatt. Dit creëert ruimte op de elektrotechnische infrastructuur, wat bij netcongestie een concreet voordeel is.
- EIA-regeling: De technologie is erkend door de Nederlandse overheid als energiebesparende maatregel. Organisaties kunnen gebruikmaken van de Energie-investeringsaftrek (EIA), wat de netto-investering verlaagt.
- Terugverdientijd: Door de combinatie van energiebesparing en fiscaal voordeel is de terugverdientijd in de meeste gevallen minder dan vijf jaar.
- Minimale onderhoudskosten: Het systeem is nagenoeg onderhoudsvrij door het geringe aantal bewegende delen, wat structureel lagere beheerkosten oplevert.
- Lange levensduur: De PCM-panelen hebben een technische levensduur van minimaal 40 jaar en het systeem is demontabel en herbruikbaar.
Voor organisaties die hun ESG-doelen willen ondersteunen, biedt de aantoonbare energiereductie ook waarde bij rapportages en milieucertificeringen, zonder dat dit de financiële businesscase hoeft te domineren.
Hoe Duraflow helpt met de koeling van uw datacenter
Wij bij Duraflow ontwikkelen en leveren PCM-koeloplossingen die specifiek zijn ontworpen voor kritieke omgevingen zoals serverruimtes, MER-, SER-, UPS- en MCC-ruimtes. Onze aanpak is praktisch en volledig op uw situatie afgestemd:
- We brengen de koelbehoefte van uw ruimte in kaart op basis van opgesteld vermogen, ruimteafmetingen en bestaande infrastructuur.
- We leveren modulaire PCM Power Units van 3 kW en 6 kW, of volledig maatwerk luchtbehandelingsunits voor grotere toepassingen.
- De units worden via Modbus gekoppeld aan uw gebouwbeheersysteem en kunnen direct worden aangesloten op uw UPS.
- We ondersteunen bij de aanvraag van de EIA-regeling zodat u optimaal gebruikmaakt van het beschikbare fiscale voordeel.
- U profiteert van een systeem met een productgarantie van 25 jaar op de PCM-materialen en een onderhoudsinterval van minimaal 50.000 draaiuren.
Wilt u weten wat PCM-koeling concreet betekent voor uw serverruimte of datacenter? Neem contact met ons op en we denken graag met u mee over de beste oplossing voor uw situatie.
Veelgestelde vragen
Is PCM-koeling geschikt voor elke serverruimte, of zijn er specifieke vereisten?
PCM-koeling is toepasbaar in de meeste serverruimtes, maar er zijn een aantal technische randvoorwaarden. De aanvoerlucht mag maximaal circa 27 tot 28 °C bedragen, en er moet voldoende luchtcapaciteit beschikbaar zijn — per unit van 6 kW gaat het om 2.600 tot 3.000 m³/h. Een installateur beoordeelt vooraf of de bestaande luchttechnische infrastructuur hierop aansluit. Is de ruimte te klein of te groot voor een standaardunit, dan is een maatwerkoplossing mogelijk.
Wat gebeurt er met de koeling als de stroom uitvalt?
Dit is precies één van de sterkste punten van PCM-koeling: het systeem werkt uitsluitend op ventilatoren en kan direct worden aangesloten op een UPS. Bij een stroomuitval blijft de koeling daardoor zonder onderbreking doorwerken. Bovendien slaan de PCM-materialen thermische energie op, waardoor de ruimte ook passief gekoeld blijft zolang de faseovergang actief is — een extra buffer die traditionele systemen niet bieden.
Kunnen PCM-units worden gecombineerd met een bestaand koelsysteem?
Ja, PCM-units kunnen naast een bestaande koelinstallatie worden geplaatst als aanvulling of als geleidelijke vervanging. Dit maakt de overstap praktisch en risicoarm: u hoeft niet in één keer uw volledige koelinfrastructuur te vervangen. In de praktijk kiezen sommige organisaties ervoor om PCM-koeling eerst in te zetten voor de meest kritieke ruimtes, zoals UPS- of MER-ruimtes, en daarna stapsgewijs uit te breiden.
Hoe vraag ik de EIA-regeling aan voor een PCM-koelinstallatie?
De Energie-investeringsaftrek (EIA) moet worden aangevraagd binnen drie maanden na het plaatsen van de opdracht — niet na de installatie. Duraflow ondersteunt klanten actief bij dit proces door de benodigde technische documentatie aan te leveren en mee te denken over de aanvraagprocedure. Het is belangrijk om de aanvraag tijdig in te dienen, omdat een gemiste deadline betekent dat u het fiscale voordeel definitief misloopt.
Wat is de maximale koelcapaciteit die met PCM-units haalbaar is?
De standaard PCM Power Units van Duraflow zijn beschikbaar in vermogens van 3 kW en 6 kW en kunnen modulair worden gecombineerd voor hogere capaciteiten. Voor high-density omgevingen, zoals AI-datacenters of grote storage-omgevingen, zijn volledig maatgemaakte luchtbehandelingsunits beschikbaar — waaronder de eerste 120 kW PCM-koelinstallatie ter wereld. Er is dus geen harde bovengrens: de oplossing schaalt mee met uw specifieke koelbehoefte.
Hoe vaak moet een PCM-koelsysteem worden onderhouden?
De eerste inspectiebeurt voor de ventilatoren is pas vereist na minimaal 50.000 vollastdraaiuren, wat neerkomt op meerdere jaren ononderbroken gebruik. Omdat het systeem geen compressoren, koudemiddelen of andere complexe mechanische componenten bevat, zijn storingsgevoelige onderdelen vrijwel afwezig. Dit verlaagt de structurele beheerkosten aanzienlijk ten opzichte van traditionele koelinstallaties, waarbij jaarlijks onderhoud standaard is.
Wat is de levensduur van een PCM-koelinstallatie en wat gebeurt er aan het einde?
De PCM-materialen zelf hebben een technische levensduur van minimaal 40 jaar, en Duraflow biedt een productgarantie van 25 jaar op de PCM-panelen. Aan het einde van de levenscyclus is het systeem demontabel en herbruikbaar, wat aansluit bij circulaire inkoopdoelstellingen en ESG-rapportages. Dit maakt PCM-koeling niet alleen financieel aantrekkelijk op de lange termijn, maar ook verantwoord vanuit een duurzaamheidsperspectief.
