Wit PCM-koelunit in serverruimte met blauwe serverrackverlichting en amberkleurige statusindicatoren op de achtergrond.

Kun je serverruimtekoeling verduurzamen zonder grote investering?

Debbie Meijer ·

Ja, je kunt serverruimtekoeling verduurzamen zonder grote initiële investering. Moderne koeloplossingen op basis van Phase Change Materials (PCM) vereisen in sommige gevallen geen grote vooruitbetaling en bieden een aantoonbare terugverdientijd. Bovendien zijn fiscale regelingen beschikbaar die de financiële drempel verder verlagen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over duurzame koeling voor serverruimtes en technische ruimtes.

Welke koeloplossingen voor serverruimtes verbruiken het minst energie?

PCM-koeling verbruikt verreweg het minst van alle beschikbare koeloplossingen voor serverruimtes. Systemen op basis van Phase Change Materials werken zonder compressoren, chillers of synthetische koudemiddelen. Alleen ventilatoren zorgen voor luchtcirculatie, waardoor het elektrisch aansluitvermogen drastisch lager is dan bij conventionele koelsystemen. In de praktijk betekent dit een energiebesparing van gemiddeld meer dan 90% ten opzichte van traditionele installaties.

Andere energiezuinige opties zijn vrije koeling (free cooling) en adiabatische koeling, maar beide kennen beperkingen. Vrije koeling is sterk afhankelijk van de buitentemperatuur en werkt minder goed in warme periodes. Adiabatische koeling verbruikt water en vereist regelmatig onderhoud. PCM-koeling heeft deze nadelen niet: het systeem werkt jaarrond, ongeacht de buitentemperatuur, en is nagenoeg onderhoudsvrij.

Voor kritieke omgevingen zoals serverruimtes (MER), SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes is betrouwbaarheid minstens zo belangrijk als energieverbruik. PCM-systemen kunnen direct worden aangesloten op een UPS, waardoor koeling ook bij stroomuitval gegarandeerd doorwerkt. Dat maakt ze bij uitstek geschikt voor omgevingen waar downtime geen optie is.

Tot 90% besparen op koeling?

Ontdek in een vrijblijvend gesprek wat PCM-koeling voor uw serverruimte of datacenter kan betekenen.

Neem contact op

Hoe werkt PCM-koeling in een serverruimte?

PCM-koeling werkt als een intelligente thermische batterij. Phase Change Materials slaan warmte op door van vaste naar vloeibare toestand over te gaan, en geven die warmte later gecontroleerd weer af. Dit principe speelt zich af rond een werktemperatuur van circa 25 °C, precies het bereik dat relevant is voor klimaatbeheersing in serverruimtes en technische ruimtes.

De kern van het systeem bestaat uit kunststofpanelen met geïntegreerde zouthydraten. Deze niet-giftige en milieuvriendelijke materialen nemen overdag warmte op wanneer de belasting hoog is, en geven die warmte ’s nachts of in rustperiodes weer af. Ventilatoren zorgen voor de luchtcirculatie langs de panelen. Meer bewegende delen zijn er niet.

Wat het systeem onderscheidt van andere oplossingen is de combinatie van thermische opslag en automatische sturing. Geavanceerde algoritmes analyseren continu de warmtebelasting en sturen het systeem bij. Via Modbus kan de installatie worden gekoppeld aan een gebouwbeheersysteem voor centrale monitoring en storingsmelding. Zo heb je altijd inzicht in de werking van je koelinstallatie, zonder dat er toegang is tot IT-systemen of serverinfrastructuur.

Wat kost het verduurzamen van serverruimtekoeling?

De kosten voor het verduurzamen van serverruimtekoeling hangen af van de omvang van de ruimte, de warmtebelasting en de gewenste koelcapaciteit. PCM-units zijn beschikbaar in standaardvermogens van 3 kW en 6 kW en kunnen modulair worden gecombineerd voor grotere toepassingen. Voor high-densityomgevingen zijn volledig op maat gemaakte PCM-luchtbehandelingsunits beschikbaar, oplopend tot 120 kW en meer.

Wat de totale investering betreft, zijn er een aantal factoren die de kosten drukken:

  • Geen grote verbouwing nodig: het modulaire ontwerp past in bestaande infrastructuren zonder ingrijpende aanpassingen
  • Minimaal onderhoud: de eerste inspectiebeurt voor de ventilatoren is pas nodig na minimaal 50.000 vollastdraaiuren
  • Lange levensduur: de PCM-panelen gaan minimaal 40 jaar mee, het systeem als geheel minimaal 25 jaar
  • Geen koudemiddelkosten: er worden geen synthetische koudemiddelen gebruikt, waardoor periodieke navulling of vervanging wegvalt
  • Lagere energierekening: de besparing op energiekosten loopt in veel gevallen op tot tienduizenden euro’s per jaar

In sommige gevallen is geen initiële investering nodig. Vraag bij ons na welke financieringsopties van toepassing zijn op jouw situatie.

Kun je fiscaal voordeel halen uit duurzame koeling voor serverruimtes?

Ja, duurzame koeling voor serverruimtes komt in aanmerking voor de Energie-investeringsaftrek (EIA). De EIA is een Nederlandse fiscale regeling waarbij organisaties een percentage van de investeringskosten kunnen aftrekken van de fiscale winst. PCM-koeling is door de Nederlandse overheid erkend als officiële energiebesparende maatregel, wat betekent dat je er direct aanspraak op kunt maken.

Het fiscale voordeel verkort de terugverdientijd aanzienlijk. Combineer je de EIA met de structurele besparing op energiekosten, dan is de investering in de meeste gevallen binnen vijf jaar terugverdiend. Voor organisaties die willen investeren met een aantoonbare return on investment is dit een concrete en betrouwbare basis om de businesscase op te bouwen.

Wil je weten of jouw specifieke situatie in aanmerking komt voor de EIA? Laat je adviseren door een belastingadviseur of neem contact op met een specialist in energiebesparende installaties.

Wanneer is PCM-koeling geschikt voor jouw technische ruimte?

PCM-koeling is bij uitstek geschikt voor technische ruimtes waar een stabiele temperatuur en luchtvochtigheid continu gegarandeerd moeten zijn. Denk aan serverruimtes (MER), SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes, maar ook aan omgevingen met AI-workloads, high-performance computing of andere data-intensieve toepassingen.

Een PCM-systeem is technisch haalbaar wanneer aan een aantal basisvoorwaarden wordt voldaan:

  1. De aanvoerlucht heeft een temperatuur van maximaal circa 27 tot 28 °C
  2. Er is voldoende luchtcapaciteit beschikbaar (voor een PCM-unit van 6 kW reken je op 2.600 tot 3.000 m³/h)
  3. Een constante luchtstroom kan worden gegarandeerd via een separate aftakking of bypass met eigen debietregeling
  4. De ruimte heeft een structurele koelbehoefte, geen incidentele of seizoensgebonden piekbelasting

Of PCM-koeling in jouw specifieke situatie inpasbaar is, wordt beoordeeld door een installateur of technisch adviseur. Zij beoordelen onder andere de drukverhoudingen in het kanaalnet, het geluidsniveau en de regeltechnische koppeling met eventueel aanwezige luchtbehandelingsinstallaties.

Hoe snel verdient een duurzaam koelsysteem zichzelf terug?

Een PCM-koelsysteem verdient zichzelf in de meeste gevallen terug binnen vijf jaar. De exacte terugverdientijd hangt af van de huidige energiekosten, de omvang van de koelinstallatie en de mate waarin gebruik wordt gemaakt van fiscale regelingen zoals de EIA. Hoe hoger het huidige energieverbruik van de bestaande koelinstallatie, hoe sneller de besparing zich vertaalt in een positief rendement.

De berekening is relatief eenvoudig: de investering wordt afgezet tegen de jaarlijkse besparing op energiekosten plus het fiscale voordeel via de EIA. Omdat PCM-systemen nagenoeg onderhoudsvrij zijn en geen koudemiddelen of compressoren bevatten, vallen ook de jaarlijkse onderhoudskosten vrijwel weg. Dat verbetert de totale businesscase verder.

Organisaties met een hoge koelbelasting en hoge energieprijzen zien de terugverdientijd het kortst. Voor hen is de PCM Power Unit niet alleen een duurzame keuze, maar ook een financieel verstandige.

Hoe Duraflow helpt met duurzame serverruimtekoeling

Wij ontwikkelen en leveren PCM-koeloplossingen die specifiek zijn ontworpen voor kritieke technische ruimtes. Onze aanpak is concreet, op maat en gericht op een aantoonbaar resultaat. Dit is wat wij voor jou doen:

  • Maatwerkadvies: we beoordelen samen de technische haalbaarheid op basis van jouw ruimte, warmtebelasting en infrastructuur
  • Modulaire oplossingen: van standaardunits van 3 kW tot volledig op maat gemaakte installaties van 120 kW en meer
  • EIA-begeleiding: we informeren je over de mogelijkheden voor Energie-investeringsaftrek zodat je optimaal gebruikmaakt van beschikbare fiscale voordelen
  • Minimale verstoring: onze installaties passen in bestaande infrastructuren zonder grote verbouwingen
  • Lange garantie: de PCM-materialen worden geleverd met een productgarantie van 25 jaar

Wil je weten of PCM-koeling de juiste oplossing is voor jouw serverruimte of technische installatie? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. We denken graag met je mee.

Veelgestelde vragen

Kan PCM-koeling mijn bestaande koelinstallatie volledig vervangen, of werkt het alleen als aanvulling?

PCM-koeling kan in veel gevallen de bestaande koelinstallatie volledig vervangen, afhankelijk van de warmtebelasting en de technische specificaties van de ruimte. In situaties met een zeer hoge of wisselende koelbehoefte kan het systeem ook worden ingezet als primaire koeling met een bestaand systeem als back-up. Een technisch adviseur beoordeelt op basis van jouw specifieke situatie welke configuratie het meest geschikt is.

Wat gebeurt er als de warmtebelasting in mijn serverruimte in de toekomst toeneemt?

Dankzij het modulaire ontwerp van PCM-koelsystemen is opschalen eenvoudig: je voegt simpelweg extra units toe zonder de bestaande installatie te hoeven vervangen of ingrijpend aan te passen. Dit maakt PCM-koeling toekomstbestendig, ook voor organisaties die groeien in IT-capaciteit of overstappen op energiezwaardere workloads zoals AI of high-performance computing. Het is verstandig om bij de initiële installatie al rekening te houden met toekomstige uitbreidingsruimte in het kanaalnet.

Hoe stil is een PCM-koelsysteem in vergelijking met een traditionele airco of chiller?

PCM-systemen zijn aanzienlijk stiller dan conventionele koelinstallaties, omdat er geen compressoren of chillers aanwezig zijn — alleen ventilatoren zorgen voor luchtbeweging. Het exacte geluidsniveau hangt af van het gekozen model en de configuratie van het kanaalnet, en wordt meegenomen in de technische beoordeling voorafgaand aan de installatie. Voor ruimtes waar geluidsniveau een kritische factor is, zoals kantooromgevingen grenzend aan een serverruimte, is dit een duidelijk voordeel ten opzichte van traditionele systemen.

Is PCM-koeling ook geschikt voor kleine serverruimtes of een enkele serverkast?

Ja, PCM-koeling is beschikbaar in standaardunits vanaf 3 kW, waardoor het ook geschikt is voor kleinere serverruimtes of compacte technische installaties. De technische haalbaarheid hangt wel af van een aantal basisvoorwaarden, zoals de beschikbaarheid van voldoende luchtcapaciteit en een constante luchtstroom. Laat een technisch adviseur beoordelen of jouw ruimte aan de minimale vereisten voldoet, ook als het om een relatief kleine opstelling gaat.

Wat moet ik regelen voordat een PCM-koelinstallatie geplaatst kan worden?

Voorafgaand aan de installatie voert een technisch adviseur of installateur een haalbaarheidsanalyse uit, waarbij onder andere de warmtebelasting, drukverhoudingen in het kanaalnet, luchtcapaciteit en regeltechnische koppeling worden beoordeeld. Zorg dat je actuele gegevens beschikbaar hebt over het huidige energieverbruik van je koelinstallatie en de indeling van de ruimte — dit versnelt het adviestraject aanzienlijk. Grote bouwkundige aanpassingen zijn doorgaans niet nodig, wat de voorbereidingstijd beperkt.

Kan ik de PCM-koeling integreren met mijn bestaand gebouwbeheersysteem (BMS)?

Ja, PCM-koelsystemen ondersteunen koppeling via Modbus, een veelgebruikt communicatieprotocol in gebouwbeheersystemen. Via deze koppeling kun je de koelinstallatie centraal monitoren, storingsmeldingen ontvangen en inzicht krijgen in de werking — allemaal zonder toegang tot je IT-infrastructuur of serveromgeving. Dit maakt integratie in bestaande BMS-omgevingen technisch eenvoudig en niet-ingrijpend.

Wat zijn de meest voorkomende fouten bij het verduurzamen van serverruimtekoeling, en hoe vermijd ik die?

Een veelgemaakte fout is het onderschatten van de werkelijke warmtebelasting, waardoor een systeem wordt gekozen met onvoldoende koelcapaciteit. Daarnaast kiezen organisaties soms voor een oplossing zonder rekening te houden met toekomstige groei, waardoor ze binnen enkele jaren opnieuw moeten investeren. Laat altijd een gedegen technische haalbaarheidsanalyse uitvoeren en betrek een specialist bij de dimensionering van het systeem — zo voorkom je kostbare fouten en haal je het maximale rendement uit je investering.

Gerelateerde artikelen