Datacenters worden gekoeld via een combinatie van luchtkoeling, vloeistofkoeling en thermische energieopslag. De meest gebruikte methode in serverruimtes is nog altijd luchtkoeling met CRAC- of CRAH-units, maar steeds meer organisaties stappen over op energiezuinigere alternatieven. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over koeling van datacenters en serverruimtes, van energieverbruik tot de meest geschikte oplossing voor uw situatie.
Welke methoden worden gebruikt om datacenters te koelen?
Datacenters worden gekoeld via drie hoofdmethoden: luchtkoeling, vloeistofkoeling en thermische energieopslag. Luchtkoeling is de meest gangbare aanpak en werkt via gespecialiseerde klimaatunits die gekoelde lucht door de serverruimte circuleren. Vloeistofkoeling brengt koelmiddel direct naar de warmtebron. Thermische energieopslag, zoals PCM-koeling, slaat koude op in materialen en geeft deze gecontroleerd vrij.
Elk van deze methoden heeft een eigen toepassingsgebied:
- CRAC- en CRAH-units zijn klassieke luchtgekoelde systemen die werken met compressoren of gekoeld water. Ze zijn breed inzetbaar, maar verbruiken veel elektrisch vermogen.
- In-row cooling plaatst koelunits direct tussen de serverracks voor een kortere luchtweg en hogere efficiëntie.
- Vloeistofkoeling brengt koelwater of een andere vloeistof direct naar de warmtebronnen, wat bijzonder effectief is bij high-density serveromgevingen.
- Thermische energieopslag via PCM slaat thermische energie op in Phase Change Materials en geeft die gecontroleerd vrij. Dit systeem werkt zonder compressoren of synthetische koudemiddelen.
Voor bedrijfskritische omgevingen zoals serverruimtes (MER), SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes is de keuze voor de juiste methode sterk afhankelijk van de warmtebelasting, het beschikbare elektrische aansluitvermogen en de gewenste betrouwbaarheid.
Hoeveel energie verbruikt datacenterkoeling gemiddeld?
Koeling is verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van het totale energieverbruik van een datacenter. Bij traditionele koelsystemen met compressoren en koudemiddelen kan koeling oplopen tot 30 tot 50 procent van het totale stroomverbruik van een serverruimte. Dit maakt koeling structureel een van de grootste kostenposten in de exploitatie van IT-infrastructuur.
De verhouding tussen IT-vermogen en koelenergie wordt uitgedrukt in de Power Usage Effectiveness (PUE). Een PUE van 2,0 betekent dat voor elke kilowatt aan IT-vermogen nog eens een kilowatt wordt verbruikt voor koeling en andere faciliteiten. Moderne, efficiënte datacenters streven naar een PUE van 1,2 of lager.
Voor organisaties met serverruimtes van beperkte omvang, zoals een MER-ruimte van 20 tot 100 vierkante meter, zijn de absolute energiekosten voor koeling weliswaar kleiner dan bij hyperscale datacenters, maar relatief gezien nog altijd hoog. Juist in deze omgevingen loont het om de koeloplossing kritisch te evalueren.
Tot 90% besparen op koeling?
Ontdek in een vrijblijvend gesprek wat PCM-koeling voor uw serverruimte of datacenter kan betekenen.
Wat zijn de nadelen van traditionele koeling in datacenters?
Traditionele koelsystemen voor datacenters werken met compressoren, koudemiddelen en chillers. Deze aanpak is betrouwbaar en breed toegepast, maar kent een aantal structurele nadelen die in 2026 steeds zwaarder wegen voor organisaties die sturen op efficiëntie en duurzaamheid.
- Hoog energieverbruik: Compressorgestuurde systemen verbruiken continu veel elektrisch vermogen, ook bij lagere warmtebelasting. Dit leidt tot hoge energierekeningen het hele jaar door.
- Synthetische koudemiddelen: Veel traditionele systemen werken met koudemiddelen die schadelijk zijn voor het milieu en onder toenemende regelgeving vallen (F-gassenverordening).
- Onderhoudsgevoeligheid: Systemen met compressoren, condensors en koudemiddelcircuits vereisen regelmatig preventief onderhoud en zijn gevoelig voor storingen.
- Hoge piekbelasting op het net: Compressoren trekken bij het opstarten hoge stroompieken, wat druk legt op de elektrotechnische infrastructuur en bij netcongestie problematisch kan zijn.
- Beperkte levensduur: De gemiddelde technische levensduur van een traditioneel koelsysteem ligt beduidend lager dan die van systemen zonder bewegende mechanische componenten.
Voor organisaties die verantwoordelijk zijn voor bedrijfskritische IT-omgevingen zijn deze nadelen niet alleen operationeel relevant, maar ook financieel en strategisch.
Hoe werkt PCM-koeling als alternatief voor traditionele koeling?
PCM-koeling werkt via Phase Change Materials: stoffen die bij een vaste temperatuur van fase wisselen, van vast naar vloeibaar of omgekeerd, en daarbij grote hoeveelheden thermische energie opnemen of vrijgeven. Dit principe werkt vergelijkbaar met water dat smelt bij 0°C, maar dan rond een werktemperatuur van circa 25°C, waardoor het bijzonder geschikt is voor klimaatbeheersing in serverruimtes.
Het systeem functioneert als een intelligente thermische batterij. Warmte die vrijkomt in de serverruimte wordt opgenomen door de PCM-panelen. Wanneer het PCM volledig is opgeladen, wordt de warmte gecontroleerd afgevoerd. Dit proces verloopt volledig automatisch en wordt aangestuurd door algoritmes die de thermische toestand continu analyseren.
Een belangrijk verschil met traditionele koeling is dat een PCM Power Unit geen compressoren of synthetische koudemiddelen gebruikt. Alleen ventilatoren zorgen voor luchtcirculatie. Dit heeft directe gevolgen voor het energieverbruik, de onderhoudsintensiteit en de betrouwbaarheid van het systeem.
Technisch gezien zijn er nog enkele kenmerken die relevant zijn voor installateurs en technisch beheerders:
- De units zijn direct aansluitbaar op een UPS-systeem, zodat koeling ook bij stroomuitval zonder vertraging doorwerkt.
- Via een master-slavekoppeling blijven de overige units operationeel bij een storing van één unit.
- Aansluiting op gebouwbeheersystemen is mogelijk via Modbus, wat centrale storingsmelding en monitoring mogelijk maakt.
- Het eerste onderhoud aan de ventilatoren is pas nodig na minimaal 50.000 vollastdraaiuren.
Hoeveel kun je besparen met energiezuinige datacenterkoeling?
De besparing op energiekosten met energiezuinige datacenterkoeling hangt af van het huidige systeem, de warmtebelasting en het aantal draaiuren per jaar. Ten opzichte van traditionele compressorgestuurde koeling kan de energiebesparing met PCM-koeling oplopen tot meer dan 90 procent. In absolute termen kan dit voor een middelgrote serverruimte neerkomen op tienduizenden euro’s per jaar.
Naast de directe besparing op kilowatturen verlaagt PCM-koeling ook het opgenomen vermogen in kilowatt. Dit onderscheid is relevant voor organisaties die te maken hebben met netcongestie of die hun elektrische infrastructuur willen ontlasten. Door het piekvermogen te verlagen, ontstaat ruimte op de bestaande aansluiting zonder dat uitbreiding nodig is.
Vanuit fiscaal oogpunt kunnen organisaties die investeren in PCM-koeling gebruikmaken van de Energie-investeringsaftrek (EIA), een regeling van de Nederlandse overheid die de technologie erkent als officiële energiebesparende maatregel. Dit verkort de terugverdientijd verder, die in de praktijk doorgaans onder de vijf jaar ligt.
Welke koeloplossing is het meest geschikt voor een serverruimte?
De meest geschikte koeloplossing voor een serverruimte is afhankelijk van de warmtebelasting, de beschikbare ruimte, het gewenste aansluitvermogen en de eisen aan betrouwbaarheid. Voor serverruimtes met een structurele koelbehoefte en een focus op lage operationele kosten is PCM-koeling in veel gevallen de meest doelmatige keuze, zeker wanneer compressorgestuurde systemen te zwaar zijn voor de beschikbare elektrische infrastructuur.
Bij de keuze voor een koeloplossing spelen de volgende factoren een rol:
- Warmtebelasting: Wat is het totale IT-vermogen in de ruimte, uitgedrukt in kilowatt?
- Beschikbaar aansluitvermogen: Is er voldoende ruimte op de elektrotechnische infrastructuur voor een compressorgestuurde installatie?
- Continuïteitsvereisten: Moet de koeling ook bij stroomuitval gegarandeerd zijn?
- Onderhoudsintensiteit: Zijn er intern resources beschikbaar voor regelmatig onderhoud, of is een onderhoudsarm systeem gewenst?
- Levensduur en duurzaamheidsdoelstellingen: Welke technische levensduur en milieuprestaties worden verwacht van de installatie?
Voor grotere omgevingen, zoals high-density AI- en storageconfiguraties, is modulaire schaalbaarheid essentieel. De eerste 120 kW PCM-koelinstallatie ter wereld, specifiek ontwikkeld voor bedrijfskritische IT-applicaties in high-density omgevingen, laat zien dat PCM-technologie inmiddels ook inzetbaar is op grote schaal, zonder de beperkingen van traditionele koelmethoden.
Hoe Duraflow helpt met serverruimtekoeling
Wij ontwikkelen en leveren PCM Power Units: op maat gemaakte koeloplossingen voor serverruimtes, MER-, SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes. Onze units werken zonder compressoren of synthetische koudemiddelen en zijn ontworpen voor omgevingen waar betrouwbaarheid en lage operationele kosten centraal staan.
Wat onze oplossing concreet biedt:
- Standaardvermogens van 3 kW en 6 kW, modulair combineerbaar voor grotere koelcapaciteit
- Directe aansluiting op UPS voor gegarandeerde koeling bij stroomuitval
- Aansluiting op gebouwbeheersystemen via Modbus voor centrale monitoring
- PCM-panelen met een productgarantie van 25 jaar en een technische levensduur van minimaal 40 jaar
- Erkend door de Nederlandse overheid als energiebesparende maatregel, waardoor u mogelijk in aanmerking komt voor de EIA-regeling
- Demontabel en herbruikbaar, geschikt voor verplaatsing bij verbouwing of verhuizing
Wilt u weten welke koeloplossing het best aansluit bij uw serverruimte of technische infrastructuur? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.
Veelgestelde vragen
Is PCM-koeling ook geschikt voor kleine serverruimtes van minder dan 20 m²?
Ja, PCM-koeling is ook toepasbaar in kleinere serverruimtes. Dankzij de modulaire opbouw met standaardvermogens van 3 kW en 6 kW kan de koelcapaciteit precies worden afgestemd op de warmtebelasting van de ruimte, zonder overgedimensioneerde installaties. Juist in compacte omgevingen is het lage aansluitvermogen een groot voordeel, omdat er vaak weinig ruimte is op de elektrotechnische infrastructuur.
Wat gebeurt er met de koeling als de PCM-panelen volledig zijn 'opgeladen' en de warmte nergens naartoe kan?
De PCM Power Unit is uitgerust met een geïntegreerde warmteafvoer die automatisch wordt geactiveerd zodra de PCM-panelen hun maximale thermische capaciteit bereiken. De besturingsalgoritmes monitoren de thermische toestand continu en sturen de warmteafvoer proactief aan, zodat de ruimtetemperatuur altijd binnen de gewenste bandbreedte blijft. Er is dus geen risico op thermische overbelasting bij correct gedimensioneerde installaties.
Kan een bestaand CRAC- of CRAH-systeem worden vervangen door PCM-koeling zonder grote aanpassingen aan de serverruimte?
In de meeste gevallen is vervanging van een bestaand koelsysteem door PCM-koeling goed uitvoerbaar zonder ingrijpende bouwkundige aanpassingen. De PCM Power Units zijn ontworpen voor eenvoudige installatie en zijn demontabel en herplaatsbaar, wat ze ook geschikt maakt voor ruimtes die in de toekomst worden verbouwd of verplaatst. Een technische quickscan van de huidige situatie is wel aan te raden om de dimensionering en integratie correct te bepalen.
Hoe wordt de koeling gegarandeerd tijdens een stroomstoring als er geen UPS aanwezig is?
Een UPS-aansluiting is sterk aanbevolen voor bedrijfskritische omgevingen, maar de thermische opslagcapaciteit van de PCM-panelen biedt ook zonder UPS een zekere buffer: de opgeslagen koude blijft beschikbaar gedurende een bepaalde periode na uitval van de stroomvoorziening. De exacte bufferperiode is afhankelijk van de warmtebelasting en de ladingstoestand van de PCM-panelen op het moment van de storing. Voor maximale continuïteitszekerheid adviseert Duraflow altijd een directe UPS-koppeling.
Wat zijn de meest voorkomende fouten bij het dimensioneren van serverruimtekoeling?
Een veelgemaakte fout is het baseren van de koelcapaciteit op het geïnstalleerde IT-vermogen in plaats van het werkelijke opgenomen vermogen, wat leidt tot sterk overgedimensioneerde en daardoor inefficiënte installaties. Daarnaast wordt de warmteproductie van andere apparatuur in de ruimte, zoals UPS-systemen en schakelkasten, regelmatig over het hoofd gezien. Tot slot onderschatten organisaties vaak de impact van toekomstige groei in IT-vermogen, waardoor een koelinstallatie al snel na ingebruikname ontoereikend blijkt.
Hoe vraag ik de EIA-regeling aan voor een investering in PCM-koeling?
De Energie-investeringsaftrek (EIA) wordt aangevraagd via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en moet worden ingediend binnen drie maanden na het aangaan van de investeringsverplichting, dus vóór de feitelijke aankoop of installatie. PCM-koeling staat op de Energielijst van de EIA als erkende energiebesparende maatregel, waardoor u in aanmerking kunt komen voor een aftrek van een percentage van de investeringskosten op de fiscale winst. Uw belastingadviseur of installateur kan u begeleiden bij de aanvraagprocedure.
Is PCM-koeling ook toepasbaar in omgevingen met hoge omgevingstemperaturen, zoals slecht geïsoleerde technische ruimtes?
PCM-koeling is primair ontworpen voor gesloten, klimaatbeheerste ruimtes en presteert het best wanneer de omgevingstemperatuur redelijk stabiel is. In slecht geïsoleerde of ongekoelde technische ruimtes met hoge omgevingstemperaturen kan de effectiviteit afnemen, omdat de warmteafvoer afhankelijk is van het temperatuurverschil met de buitenomgeving. In dergelijke situaties is een gecombineerde aanpak, waarbij ook de bouwkundige isolatie en luchtdichtheid worden verbeterd, aan te raden voor optimale resultaten.
