De energiebesparingsplicht is al jaren een belangrijk onderdeel van het Nederlandse energiebeleid, maar in 2027 verandert er het nodige. Voor organisaties die verantwoordelijk zijn voor technische ruimtes en energieverbruikende installaties is het goed om te weten wat er precies van hen wordt verwacht. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de energiebesparingsplicht, de aankomende wijzigingen en de praktische stappen die u kunt zetten.
Wat is de energiebesparingsplicht en voor wie geldt die?
De energiebesparingsplicht is een wettelijke verplichting voor bedrijven en instellingen om alle energiebesparende maatregelen te treffen die zich binnen vijf jaar terugverdienen. De plicht geldt voor organisaties die jaarlijks meer dan 50.000 kWh elektriciteit of meer dan 25.000 m³ aardgas(equivalent) verbruiken. Dit omvat een breed scala aan sectoren: van industriële bedrijven en zorgorganisaties tot overheidsinstellingen en commerciële kantoorgebouwen.
De verplichting is verankerd in het Activiteitenbesluit milieubeheer en wordt gehandhaafd door de omgevingsdiensten. Organisaties die onder de plicht vallen, zijn verplicht om erkende maatregelen uit de zogenoemde Erkende Maatregelenlijsten (EML) te onderzoeken en te implementeren, tenzij een maatregel aantoonbaar niet van toepassing is op hun situatie. Denk daarbij aan maatregelen rondom verlichting, isolatie, verwarmingssystemen en koeling.
Voor facility managers, IT-managers en technisch directeuren binnen middelgrote tot grote organisaties is de energiebesparingsplicht dus direct relevant. Zeker wanneer hun organisatie beschikt over energieverbruikende technische ruimtes zoals serverruimtes, UPS-ruimtes of MCC-ruimtes, valt men al snel binnen het toepassingsgebied van de wet.
Wat verandert er aan de energiebesparingsplicht in 2027?
Vanaf 2027 wordt de energiebesparingsplicht uitgebreid en aangescherpt. De belangrijkste wijziging is dat de informatieplicht strenger wordt gehandhaafd en dat de drempelwaarden voor verplichte rapportage worden aangescherpt. Organisaties die onder de plicht vallen, moeten voortaan aantoonbaar kunnen maken welke maatregelen zij hebben genomen en welke resultaten dat hebben opgeleverd.
Een van de meest ingrijpende veranderingen betreft de uitbreiding van de erkende maatregelenlijsten. Nieuwe categorieën van energiebesparende technieken worden toegevoegd, waaronder innovatieve koeloplossingen voor technische ruimtes. Dit betekent dat organisaties die nog gebruikmaken van verouderde koelinstallaties, steeds moeilijker kunnen onderbouwen waarom zij geen alternatieven hebben geïmplementeerd.
Daarnaast wordt de handhaving intensiever. Omgevingsdiensten krijgen meer capaciteit en bevoegdheden om naleving te controleren. Organisaties die niet kunnen aantonen dat zij de verplichte maatregelen hebben onderzocht en waar mogelijk uitgevoerd, lopen een groter risico op sancties. In 2026 is het dan ook verstandig om nu al te inventariseren welke stappen nodig zijn om in 2027 compliant te zijn.
Welke maatregelen vallen onder de energiebesparingsplicht?
Onder de energiebesparingsplicht vallen alle maatregelen die zijn opgenomen in de Erkende Maatregelenlijsten én alle overige maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder. De erkende maatregelen zijn ingedeeld per sector en type installatie, en omvatten onder meer verlichting, klimaatbeheersing, isolatie en procesoptimalisatie.
Voor technische ruimtes zijn met name de maatregelen rondom koeling en klimaatbeheersing relevant. Specifiek gaat het om:
- Het optimaliseren of vervangen van koelinstallaties voor serverruimtes en andere warmtegevoelige omgevingen
- Het toepassen van vrije koeling of alternatieve koeltechnieken die minder elektriciteit verbruiken
- Het instellen van efficiënte setpoints voor temperatuur en luchtvochtigheid
- Het verminderen van het opgesteld vermogen van koelinstallaties door slimmere technologie
- Het implementeren van monitoringssystemen om energieverbruik inzichtelijk te maken
Belangrijk om te weten is dat de erkende maatregelenlijsten regelmatig worden bijgewerkt. Technieken die eerder nog niet als erkende maatregel werden beschouwd, kunnen dat inmiddels wel zijn. Het is daarom raadzaam om de actuele lijsten te raadplegen en te laten toetsen door een energieadviseur of leverancier van energiebesparende oplossingen.
Wat zijn de gevolgen als bedrijven de energiebesparingsplicht niet naleven?
Bedrijven die de energiebesparingsplicht niet naleven, riskeren een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete. De hoogte van de sanctie is afhankelijk van de ernst van de overtreding en de omvang van de organisatie, maar kan in de praktijk oplopen tot tienduizenden euro’s. Naast financiële gevolgen kan niet-naleving ook reputatieschade opleveren, zeker voor organisaties die publiekelijk duurzaamheidsdoelstellingen hebben uitgesproken.
De handhaving vindt plaats via de omgevingsdiensten, die namens de gemeente of provincie controleren of bedrijven aan hun verplichtingen voldoen. Bij een controle wordt gevraagd om een overzicht van genomen maatregelen en de bijbehorende onderbouwing. Organisaties die geen of onvoldoende documentatie kunnen overleggen, lopen een verhoogd risico op een formele aanschrijving.
Naast directe sancties is er ook een indirecte consequentie: wie de energiebesparingsplicht negeert, mist tegelijkertijd de kans om te profiteren van fiscale voordelen en subsidies die juist bedoeld zijn om energiebesparende investeringen aantrekkelijk te maken. Het niet naleven van de plicht is daarmee niet alleen juridisch risicovol, maar ook financieel onverstandig.
Hoe helpt PCM-koeling bij het voldoen aan de energiebesparingsplicht?
PCM-koeling is door de Nederlandse overheid erkend als een officiële energiebesparende maatregel. Dat betekent dat het implementeren van een PCM-koelinstallatie direct bijdraagt aan het voldoen aan de energiebesparingsplicht, zonder dat u uitgebreide berekeningen hoeft te overleggen om de terugverdientijd te onderbouwen.
De reden dat PCM-koeling zo effectief is in dit kader, zit in de technologie zelf. Waar traditionele koelinstallaties voor technische ruimtes continu elektriciteit verbruiken om compressoren te laten draaien, maakt PCM-koeling gebruik van thermische opslag via faseovergangsmaterialen. Het systeem koelt ’s nachts op met koude buitenlucht en geeft die opgeslagen koude overdag af. Daardoor is het elektriciteitsverbruik aanzienlijk lager dan bij conventionele koeling.
Concreet verbruikt een traditionele koelinstallatie voor een serverruimte circa 42.200 kWh per jaar, terwijl een vergelijkbare PCM-installatie slechts 2.365 kWh per jaar nodig heeft. Dat is een besparing van gemiddeld 90% op het energieverbruik. Voor organisaties die onder de energiebesparingsplicht vallen, is dit een aantoonbare en substantiële maatregel die direct in de rapportage kan worden opgenomen.
Bovendien voldoet de technologie aan de Europese Verordening 2019/424 voor ecologische servers en gegevensopslagproducten, wat de compliance-waarde verder vergroot voor organisaties in de datacenter- en telecomsector.
Welke fiscale voordelen zijn er voor energiebesparende investeringen?
Organisaties die investeren in erkende energiebesparende maatregelen kunnen gebruikmaken van de Energie-investeringsaftrek, beter bekend als de EIA-regeling. Via de EIA mag een percentage van de investeringskosten worden afgetrokken van de fiscale winst, bovenop de gebruikelijke afschrijving. Dit verlaagt de belastingdruk en verkort de terugverdientijd van de investering aanzienlijk.
De EIA-regeling geldt voor investeringen in bedrijfsmiddelen die zijn opgenomen op de Energielijst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Erkende energiebesparende koeloplossingen voor technische ruimtes, zoals PCM-koeling, komen in aanmerking voor deze regeling. Dat maakt de investering financieel aantrekkelijker dan op het eerste gezicht lijkt.
Naast de EIA zijn er in sommige gevallen ook mogelijkheden via de Subsidieregeling Duurzame Inzetbaarheid of sectorspecifieke subsidieprogramma’s van provincies en gemeenten. Het is verstandig om bij een investering altijd te laten nagaan welke regelingen van toepassing zijn, zodat u het maximale fiscale voordeel benut.
Voor organisaties die geen grote initiële investering willen doen, biedt de markt ook financieringsconstructies waarbij de kosten worden terugverdiend via de gerealiseerde energiebesparing. In combinatie met de EIA-regeling kan dit betekenen dat de netto investering beperkt blijft terwijl de energiebesparing direct zichtbaar is op de energierekening.
Hoe Duraflow helpt bij energiebesparing in technische ruimtes
Wij bij Duraflow hebben een koeloplossing ontwikkeld die specifiek is ontworpen voor de uitdagingen van serverruimtes, MER-, SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes. Onze PCM Power Units combineren hoge betrouwbaarheid met een extreem laag energieverbruik, en zijn door de Nederlandse overheid erkend als officiële energiebesparende maatregel.
Wat onze oplossing concreet voor uw organisatie betekent:
- Gemiddeld 90% energiebesparing ten opzichte van traditionele koelinstallaties, direct zichtbaar op uw energierekening
- Erkend door de overheid als energiebesparende maatregel, waarmee u aantoonbaar voldoet aan de energiebesparingsplicht
- In aanmerking voor de EIA-regeling, wat de terugverdientijd van uw investering verkort
- Geen synthetische koudemiddelen en geen compressoren, wat het systeem onderhoudsarm en langdurig betrouwbaar maakt
- Minimale levensduur van 25 jaar, met PCM-panelen die technisch gezien nog veel langer meegaan
- Voldoet aan Europese Verordening 2019/424 voor ecologische servers en gegevensopslagproducten
Wilt u weten of uw ruimte in aanmerking komt en wat de besparing in uw specifieke situatie zou zijn? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Wij denken graag met u mee over de meest passende oplossing.
