Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet in een bepaalde regio vol zit: er kan geen extra vermogen worden geleverd of teruggeleverd omdat de capaciteit van het net is bereikt. Voor organisaties met serverruimtes, telecomkasten of andere warmtegevoelige omgevingen heeft dit directe gevolgen: wie een nieuwe of zwaardere aansluiting nodig heeft, komt op een wachtlijst terecht die in 2026 in veel regio’s nog altijd lang is. De vragen die dit oproept voor uw koelkeuze worden hieronder stuk voor stuk beantwoord.
Hoe ontstaat netcongestie en welke ruimtes krijgen er last van?
Netcongestie ontstaat wanneer de totale vraag naar elektrisch vermogen in een gebied de transportcapaciteit van het elektriciteitsnet overstijgt. Netbeheerders kunnen dan geen nieuwe aansluitingen of verzwaringen meer toewijzen, ook niet als de fysieke bekabeling al aanwezig is. Dit treft vooral organisaties met een hoog en continu vermogensgebruik.
De ruimtes die het hardst worden geraakt, zijn precies die omgevingen waar koeling onmisbaar is:
- Serverruimtes (MER) en datacenters met een hoge warmteproductie per vierkante meter
- SER- en UPS-ruimtes waar schakel- en noodstroomapparatuur continu warmte afgeeft
- HVK- en MCC-ruimtes met hoogspannings- en motorstuurkasten
- Telecomkasten en andere kritieke IT-omgevingen in gebouwen zonder eigen zware netaansluiting
In al deze omgevingen is een stabiele temperatuur geen luxe, maar een operationele vereiste. Tegelijkertijd zijn het precies de omgevingen die door netcongestie het meest beperkt worden in hun mogelijkheden om extra koelvermogen aan te sluiten.
Waarom maakt traditionele airconditioning netcongestie erger?
Traditionele koelinstallaties voor serverruimtes en datacenters maken gebruik van compressoren, condensors en synthetische koudemiddelen. Deze systemen vragen een hoog elektrisch aansluitvermogen, niet alleen tijdens warme periodes maar continu. Daarmee leggen ze structureel beslag op netcapaciteit die in congestiegebieden simpelweg niet beschikbaar is.
Het probleem zit niet alleen in het energieverbruik over de tijd, maar in het opgenomen vermogen in kilowatt. Een traditionele koelinstallatie voor een middelgrote serverruimte vraagt al snel een aansluiting die in een congestiegebied niet of nauwelijks te realiseren is. Wie een bestaand systeem wil vervangen of uitbreiden, stuit op dezelfde barrière: de netbeheerder kan de benodigde verzwaring niet leveren.
Bovendien versterken traditionele koelsystemen het pieklastprobleem. Ze draaien op vol vermogen zodra de temperatuur stijgt, juist op momenten dat het net al zwaar belast is. Dit maakt netcongestie niet alleen een aansluitprobleem, maar ook een operationeel risico voor de koeling zelf.
Wat is het verschil tussen PCM-koeling en traditionele koeling bij netcongestie?
Het kernverschil is het aansluitvermogen. Traditionele koelinstallaties voor serverruimtes vragen een hoog elektrisch vermogen omdat compressoren continu draaien. PCM-koeling werkt zonder compressoren of synthetische koudemiddelen en heeft daardoor een fractie van het aansluitvermogen nodig. Dat verschil is bij netcongestie doorslaggevend.
PCM staat voor Phase Change Material. Deze materialen slaan thermische energie op door van fase te wisselen, van vast naar vloeibaar en omgekeerd, bij een vaste werktemperatuur rond de 25 °C. De warmte die een serverruimte produceert, wordt opgenomen in het PCM-materiaal zonder dat daar continu elektrisch vermogen voor nodig is. Alleen ventilatoren zorgen voor luchtcirculatie.
Concreet levert dit de volgende verschillen op ten opzichte van traditionele koeling:
- Drastisch lager aansluitvermogen, geen compressoren, dus geen piekbelasting op het net
- Geen synthetische koudemiddelen, geen afhankelijkheid van middelen die steeds zwaarder gereguleerd worden
- Stabiele temperatuurregeling, de faseovergang werkt als een thermische buffer die pieken opvangt
- Direct koppelbaar aan UPS, koeling van de serverruimte blijft gegarandeerd, ook bij stroomuitval
- Onderhoudsarm, geen bewegende delen naast de ventilatoren, wat de levensduur sterk vergroot
Kan PCM-koeling werken als de netaansluiting beperkt is?
Ja, PCM-koeling is specifiek geschikt voor situaties met een beperkte netaansluiting. Omdat het systeem geen compressoren gebruikt, is het elektrisch aansluitvermogen minimaal. Een PCM Power Unit van 6 kW koelcapaciteit vraagt een fractie van het vermogen dat een vergelijkbare traditionele koelinstallatie nodig heeft. Meerdere units kunnen modulair worden gecombineerd zonder dat de totale aansluitvraag onhaalbaar wordt.
Dit maakt PCM-koeling ook inzetbaar in gebouwen of locaties waar de netaansluiting al volledig benut is door andere systemen. De units zijn bovendien direct aan te sluiten op een UPS-systeem, wat betekent dat de koeling van de serverruimte ook bij stroomuitval of netproblemen zonder onderbreking doorwerkt.
Voor grotere toepassingen, zoals high-density AI-omgevingen of opslaginfrastructuur met een hoog warmtevermogen, zijn volledig op maat gemaakte PCM-luchtbehandelingsunits beschikbaar. Deze worden ontworpen op de specifieke ruimte en het beschikbare aansluitvermogen, zonder grote verbouwingen aan de bestaande infrastructuur.
Welke fiscale voordelen gelden voor energiezuinige koeling bij netcongestie?
Organisaties die investeren in energiezuinige koeling voor serverruimtes of andere kritieke omgevingen kunnen gebruikmaken van de Energie-investeringsaftrek (EIA). De EIA is een fiscale regeling van de Nederlandse overheid waarmee een deel van de investeringskosten fiscaal aftrekbaar is. PCM-koeling is door de overheid erkend als officiële energiebesparende maatregel en komt daarvoor in aanmerking.
De EIA verlaagt de effectieve investering en verkort daarmee de terugverdientijd aanzienlijk. Omdat PCM-koeling ook structureel minder energie verbruikt dan traditionele koelinstallaties, lopen de besparingen op de energierekening over de jaren op tot een substantieel bedrag. In sommige situaties is er zelfs geen initiële investering nodig.
Naast de EIA draagt de keuze voor energiezuinige koeling bij aan het behalen van ESG-doelen en milieucertificeringen, wat voor veel organisaties steeds zwaarder weegt in hun rapportage en aanbestedingspositie.
Hoe Duraflow helpt bij netcongestie in serverruimtes
Wij ontwikkelen PCM Power Units die speciaal zijn ontworpen voor kritieke omgevingen zoals serverruimtes, SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes. Onze units werken zonder compressoren, zonder synthetische koudemiddelen en met een minimaal elektrisch aansluitvermogen, waardoor ze direct inzetbaar zijn in situaties waar het net vol zit.
Wat onze oplossing concreet biedt bij netcongestie:
- Minimaal aansluitvermogen, modulair op te schalen zonder zware netuitbreiding
- Directe koppeling aan UPS mogelijk voor ononderbroken koeling
- Geen koudemiddelen of compressoren, dus geen afhankelijkheid van schaarse netcapaciteit
- Technische levensduur van minimaal 25 jaar met nauwelijks onderhoud
- Erkend door de Nederlandse overheid, waardoor EIA-aanvraag mogelijk is
- Maatwerk voor zowel kleine serverruimtes als grote datacenter- en AI-omgevingen
Wilt u weten of PCM-koeling past bij uw situatie en beschikbare netaansluiting? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het om PCM-koeling te installeren in een bestaande serverruimte?
Een PCM Power Unit kan doorgaans binnen één werkdag worden geïnstalleerd in een bestaande serverruimte, zonder grote verbouwingen of stillegging van de IT-infrastructuur. Omdat er geen leidingwerk voor koudemiddelen nodig is en het aansluitvermogen minimaal is, is de installatie aanzienlijk eenvoudiger dan bij traditionele koelinstallaties. Voor maatwerk-luchtbehandelingsunits bij grotere omgevingen kan de doorlooptijd iets langer zijn, afhankelijk van de specificaties van de ruimte.
Wat gebeurt er als de warmteproductie in mijn serverruimte plotseling stijgt, kan PCM-koeling dat aan?
Ja, juist bij piekbelasting toont PCM-koeling zijn kracht. Het phase change materiaal fungeert als een thermische buffer: het absorbeert tijdelijke warmtepieken door van fase te wisselen, zonder dat het elektrisch vermogen hoeft te stijgen. Dit betekent dat een plotselinge toename in warmteproductie, bijvoorbeeld bij hoge serverbelasting, wordt opgevangen zonder dat het systeem overbelast raakt of extra netcapaciteit nodig heeft. Voor structureel hogere koelbehoeften kunnen extra modulaire units worden toegevoegd.
Is PCM-koeling ook geschikt voor kleinere telecomkasten of enkelvoudige serverkasten?
Ja, PCM-koeling is schaalbaar en ook toepasbaar voor kleinere omgevingen zoals individuele telecomkasten, netwerkkastjes of enkelvoudige serverkasten. De modulaire opzet maakt het mogelijk om een oplossing op maat te configureren die aansluit op de specifieke warmteproductie en de beschikbare ruimte. Dit maakt de technologie ook interessant voor organisaties die geen volwaardige serverruimte beheren, maar wel kritieke apparatuur koelen moeten houden.
Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het kiezen van een koeloplossing tijdens netcongestie?
De meest voorkomende fout is focussen op koelcapaciteit in kilowatt zonder rekening te houden met het benodigde elektrisch aansluitvermogen. Veel organisaties ontdekken pas laat in het traject dat de gewenste traditionele koelinstallatie niet aansluitbaar is vanwege netcongestie. Een tweede veelgemaakte fout is wachten op een netuitbreiding door de netbeheerder, terwijl de wachtlijsten in veel regio’s oplopen tot meerdere jaren. Het is verstandig om bij een koelkeuze altijd het beschikbare aansluitvermogen als uitgangspunt te nemen, niet als bijzaak.
Kan ik de EIA-subsidie combineren met andere fiscale regelingen of subsidies?
De EIA is in principe combineerbaar met andere fiscale regelingen, zoals de MIA (Milieu-investeringsaftrek) of de VAMIL (Willekeurige afschrijving milieu-investeringen), afhankelijk van de specifieke investering en situatie. Het is echter niet mogelijk om dezelfde investering dubbel op te voeren onder meerdere regelingen voor hetzelfde voordeel. Een belastingadviseur of de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) kan u helpen bepalen welke combinatie van regelingen voor uw situatie het meest voordelig is.
Hoe weet ik of mijn regio daadwerkelijk te maken heeft met netcongestie?
Netbeheerders zoals Liander, Stedin en Enexis publiceren actuele congestiekaarten op hun websites waarop per regio is aangegeven waar netcongestie geldt en hoe ernstig die is. U kunt ook direct bij uw netbeheerder navragen wat de mogelijkheden zijn voor een nieuwe aansluiting of verzwaring op uw locatie. Als u al een aanvraag heeft ingediend en op een wachtlijst bent geplaatst, is dat een duidelijk signaal dat uw regio met congestie te maken heeft.
Wat is de verwachte levensduur van PCM-koeling en welk onderhoud is er nodig?
PCM Power Units van Duraflow hebben een technische levensduur van minimaal 25 jaar, aanzienlijk langer dan de gemiddelde traditionele koelinstallatie die na 10 tot 15 jaar aan vervanging toe is. Omdat er geen compressoren of koudemiddelen in het systeem zitten, zijn er nauwelijks slijtgevoelige onderdelen. Het onderhoud beperkt zich hoofdzakelijk tot periodieke controle en reiniging van de ventilatoren, wat de totale eigendomskosten over de levensduur sterk drukt.
Gerelateerde artikelen
- Hoe draagt serverruimte koeling bij aan milieucertificeringen?
- Kan je de temperatuur in een serverruimte regelen zonder synthetische koudemiddelen?
- Wat gebeurt er als een serverruimte te warm wordt?
- Hoe helpt duurzaam ondernemen bij het aantrekken van talent?
- Hoe helpt duurzame energie bij het aanpakken van netcongestie?
