Zorginstellingen staan voor een dubbele uitdaging: enerzijds moeten ze zorgen voor betrouwbare en veilige omstandigheden voor patiënten en medewerkers, anderzijds groeit de druk om als organisatie verantwoord om te gaan met energie en kosten. Duurzaamheid in de zorgsector is daarmee geen trend, maar een strategische noodzaak die steeds meer aandacht krijgt van bestuurders, facility managers en technisch verantwoordelijken.
In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over duurzaamheid in de zorg, met specifieke aandacht voor energiebesparing op de koeling van technische ruimtes. Juist op dat vlak liggen voor veel zorginstellingen grote kansen die nog onbenut blijven.
Wat betekent duurzaamheid in de zorgsector?
Duurzaamheid in de zorgsector betekent dat zorginstellingen hun activiteiten zo inrichten dat ze zo min mogelijk negatieve impact hebben op het milieu, zonder daarbij de kwaliteit van zorg te compromitteren. Dit omvat het verlagen van het energieverbruik en de bijbehorende kosten, het terugdringen van de CO2-uitstoot en het investeren in langdurige, toekomstbestendige oplossingen.
In de praktijk gaat het om concrete keuzes: welke systemen gebruiken we voor klimaatbeheersing, hoe gaan we om met energieverspilling in technische ruimtes, en hoe sluiten onze investeringen aan bij bredere ESG-doelstellingen? Zorginstellingen beheren vaak grote, complexe gebouwen met veel technische installaties. Serverruimtes, UPS-ruimtes en andere kritieke omgevingen draaien continu en vergen een stabiele temperatuurbeheersing. Juist deze ruimtes zijn energetisch en financieel gezien een logisch startpunt voor verduurzaming.
Duurzaamheid in de zorg gaat dus verder dan zonnepanelen op het dak. Het vraagt om een integrale blik op alle energiestromen binnen de organisatie, inclusief de technische infrastructuur die vaak buiten beeld blijft.
Waarom is duurzaamheid zo belangrijk in de zorg?
Duurzaamheid is belangrijk in de zorgsector omdat zorginstellingen een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid dragen en tegelijkertijd te maken hebben met stijgende energiekosten en toenemende druk vanuit stakeholders, financiers en toezichthouders om aantoonbaar verantwoord te ondernemen.
Zorginstellingen behoren tot de grootste energieverbruikers in de publieke sector. Technische ruimtes zoals serverruimtes en MCC-ruimtes draaien dag en nacht en vragen om continue koeling. Wanneer die koeling gebaseerd is op verouderde systemen, lopen de energiekosten fors op. Dat geld kan beter worden ingezet voor de kerntaak: goede zorg.
Daarnaast speelt de CO2-uitstoot een rol die steeds meer aandacht krijgt. Zorginstellingen die hun uitstoot willen verlagen en willen voldoen aan milieucertificeringen, moeten ook kijken naar hun technische installaties. Een traditioneel koelsysteem stoot jaarlijks aanzienlijk meer CO2 uit dan een moderne, duurzame variant. Het verschil is substantieel en heeft directe impact op zowel de energierekening als de duurzaamheidsrapportage van de instelling.
Tot slot is er het aspect van toekomstbestendigheid. Investeringen in duurzame technologie hebben doorgaans een lange levensduur en lage onderhoudskosten, wat bijdraagt aan financiële stabiliteit op de lange termijn.
Hoe kunnen zorginstellingen energie besparen op koeling?
Zorginstellingen kunnen energie besparen op koeling door over te stappen van traditionele, compressorgedreven koelsystemen naar alternatieve technologieën die gebruikmaken van natuurlijke koudeopslag. De grootste besparingen zijn te realiseren in technische ruimtes die continu gekoeld moeten worden, zoals serverruimtes, UPS-ruimtes en MCC-ruimtes.
Waar beginnen de grootste energieverliezen?
Traditionele koelsystemen voor technische ruimtes verbruiken grote hoeveelheden elektriciteit, het hele jaar door. Ze draaien op compressoren die continu stroom trekken, ongeacht de buitentemperatuur. Dit leidt tot hoge energierekeningen en een onnodig grote CO2-voetafdruk, terwijl er slimmere alternatieven beschikbaar zijn.
Welke maatregelen leveren het meeste op?
- Vervang verouderde koelsystemen in technische ruimtes door energiezuinige alternatieven op basis van thermische opslag.
- Maak gebruik van nachtkoeling: systemen die ’s nachts koude opslaan en overdag afgeven, verbruiken een fractie van de energie van traditionele installaties.
- Combineer meerdere koelunits modulair, zodat de capaciteit precies aansluit op de behoefte.
- Zorg voor een stabiele luchtvochtigheid in technische ruimtes, wat overbelasting van koelsystemen voorkomt.
- Inventariseer welke ruimtes in aanmerking komen voor erkende energiebesparende maatregelen en bijbehorende fiscale voordelen.
De sleutel zit in het kiezen van systemen die slim gebruikmaken van de omgeving, in plaats van brute kracht in te zetten om temperaturen te reguleren. Dat vereist een andere manier van denken over koeling, maar levert structurele besparingen op die jaar na jaar terugkeren.
Wat is het verschil tussen traditionele airco en PCM-koeling?
Het belangrijkste verschil tussen traditionele koelinstallaties en PCM-koeling zit in de manier waarop koude wordt opgewekt en opgeslagen. Traditionele systemen gebruiken compressoren en synthetische koudemiddelen om actief koude te produceren. PCM-koeling slaat ’s nachts natuurlijke koude op in faseovergangsmaterialen en geeft die overdag passief af, zonder compressor.
Dit verschil heeft grote gevolgen voor zowel het energieverbruik als de bijbehorende kosten. Een traditioneel koelsysteem verbruikt jaarlijks circa 42.200 kWh en stoot daarmee ongeveer 27.300 kg CO2 uit. Een PCM-systeem verbruikt slechts circa 2.365 kWh per jaar en stoot 1.535 kg CO2 uit. Dat is een besparing van gemiddeld 90% op zowel energiekosten als uitstoot.
Hoe werkt PCM-koeling precies?
PCM staat voor Phase Change Materials, ook wel faseovergangsmaterialen. Deze materialen kunnen grote hoeveelheden koude opslaan tijdens het stollingsproces en die koude later weer afgeven wanneer ze smelten. ’s Nachts, wanneer de buitentemperatuur daalt, stolt het PCM en slaat het koude op. Overdag, wanneer de temperatuur in de ruimte stijgt, smelt het PCM en koelt het de omgevingslucht af. Dit proces herhaalt zich dagelijks, zonder dat daar veel elektriciteit voor nodig is.
Naast koeling stabiliseert het systeem ook de relatieve luchtvochtigheid in de ruimte, wat extra voordelen biedt voor gevoelige apparatuur in serverruimtes en MCC-ruimtes. De PCM Power Units van Duraflow maken gebruik van panelen gevuld met water, zout en een katalysator: volledig natuurlijke en milieuvriendelijke materialen, zonder schadelijke stoffen voor mens of omgeving.
Traditionele systemen gebruiken daarentegen synthetische koudemiddelen die schadelijk zijn voor het milieu en periodiek vervangen moeten worden. PCM-systemen hebben geen bewegende delen, afgezien van de ventilator, wat ze nagenoeg onderhoudsvrij maakt, met een levensduur van minimaal 25 jaar.
Welke fiscale voordelen zijn er voor duurzame koeling in de zorg?
Zorginstellingen die investeren in duurzame koeloplossingen kunnen gebruikmaken van de EIA-regeling (Energie-investeringsaftrek). Via deze regeling mag een deel van de investering worden afgetrokken van de fiscale winst, wat de netto-investering aanzienlijk verlaagt en de terugverdientijd verkort.
De EIA is beschikbaar voor investeringen in erkende energiebesparende maatregelen. PCM-koeling is door de Nederlandse overheid erkend als een dergelijke maatregel, wat betekent dat zorginstellingen die voor dit systeem kiezen direct in aanmerking kunnen komen voor dit fiscale voordeel. Bovendien voldoet het systeem aan de Europese Verordening 2019/424 voor ecologische servers en gegevensopslagproducten, wat relevant is voor zorginstellingen met serverruimtes die moeten voldoen aan Europese compliance-eisen.
Naast de EIA geldt dat de structurele energiebesparing van 90% op jaarbasis ook een directe financiële besparing oplevert op de energierekening. In combinatie met de lage onderhoudskosten, de lagere CO2-uitstoot en de lange levensduur van het systeem maakt dit de businesscase voor duurzame koeling in de zorg sterk en goed onderbouwbaar richting bestuurders en financiers.
Hoe begin je met verduurzamen van technische ruimtes in de zorg?
Het verduurzamen van technische ruimtes in de zorg begint met een inventarisatie van welke ruimtes structureel gekoeld worden, hoeveel energie die koeling verbruikt en of de huidige installaties aan vervanging toe zijn. Vanuit die analyse kun je prioriteiten stellen en een gefaseerd plan opbouwen.
Een praktische aanpak ziet er als volgt uit:
- Breng in kaart welke technische ruimtes (serverruimtes, UPS-ruimtes, MCC-ruimtes) continu gekoeld worden.
- Analyseer het huidige energieverbruik van de koelinstallaties in die ruimtes.
- Onderzoek of de huidige systemen aan het einde van hun levensduur zijn of inefficiënt functioneren.
- Oriënteer je op duurzame alternatieven en vraag een technische beoordeling aan voor de specifieke ruimtes.
- Verken de fiscale mogelijkheden, zoals de EIA-regeling, en betrek de financiële afdeling vroeg in het proces.
- Start met de ruimtes waar de energiebesparing het grootst is en de businesscase het sterkst.
Belangrijk is om duurzaamheid in technische ruimtes niet los te zien van de bredere duurzaamheidsstrategie van de instelling. Besparingen op koeling dragen direct bij aan lagere energiekosten en een verminderde CO2-uitstoot, en kunnen worden meegenomen in ESG-rapportages en milieucertificeringen. Dat maakt het verduurzamen van technische ruimtes niet alleen operationeel en financieel zinvol, maar ook strategisch relevant voor de hele organisatie.
Hoe Duraflow helpt met duurzame koeling in de zorgsector
Wij begrijpen dat zorginstellingen behoefte hebben aan betrouwbare, langdurige en financieel verantwoorde oplossingen voor het koelen van technische ruimtes. Onze PCM Power Units zijn speciaal ontwikkeld voor kritieke omgevingen zoals serverruimtes, UPS-ruimtes en MCC-ruimtes, en bieden een bewezen alternatief voor energieverslindende koelinstallaties.
Wat wij bieden:
- Gemiddeld 90% energiebesparing ten opzichte van traditionele koelinstallaties.
- Systemen op basis van volledig natuurlijke en milieuvriendelijke materialen, zonder synthetische koudemiddelen.
- Modulaire oplossingen in 3 kW en 6 kW die combineerbaar zijn voor elke ruimtegrootte.
- Een levensduur van minimaal 25 jaar met minimaal onderhoud.
- Erkenning door de Nederlandse overheid als energiebesparende maatregel, waardoor u in aanmerking kunt komen voor de EIA-regeling.
- Voldoet aan de Europese Verordening 2019/424 voor ecologische servers en gegevensopslag.
Wil je weten wat PCM-koeling voor jouw zorginstelling kan betekenen? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Wij denken graag met je mee over de beste aanpak voor jouw specifieke situatie.
