Datacenters zijn vervuilend, maar de mate varieert sterk per locatie, energiebron en koelsysteem. Wereldwijd zijn datacenters verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van het mondiale elektriciteitsverbruik, waarbij koeling een van de grootste energieverslinders is. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de milieu-impact van datacenters en serverruimtes, en laten we zien hoe organisaties die impact concreet kunnen verlagen.
Hoeveel energie verbruiken datacenters wereldwijd?
Datacenters verbruiken wereldwijd een aanzienlijk deel van alle opgewekte elektriciteit. Schattingen lopen uiteen, maar de sector is verantwoordelijk voor meerdere procenten van het totale mondiale stroomverbruik. Met de explosieve groei van AI, cloudopslag en high-performance computing neemt dat verbruik in 2026 alleen maar toe.
Wat dit verbruik zo groot maakt, is niet alleen de rekenkracht zelf. Een groot deel van de energie gaat naar het koelen van de apparatuur. Servers genereren continu warmte, en die warmte moet worden afgevoerd om oververhitting en uitval te voorkomen. In veel traditionele datacenters verbruikt de koelinfrastructuur evenveel of zelfs meer energie dan de IT-apparatuur zelf.
Voor organisaties met een eigen serverruimte, MER- of SER-ruimte, is dit een herkenbaar probleem. De energierekening van de koelinstallatie vormt een structurele kostenpost die jaar na jaar terugkeert.
Wat zijn de grootste bronnen van CO₂-uitstoot bij datacenters?
De CO₂-uitstoot van datacenters komt voornamelijk uit het elektriciteitsverbruik voor servers, opslag, netwerkapparatuur en koeling. Wanneer die elektriciteit afkomstig is van fossiele bronnen, vertaalt elk kilowattuur zich direct naar CO₂-uitstoot. Daarnaast dragen koudemiddelen in traditionele koelsystemen bij aan de uitstoot van krachtige broeikasgassen.
De belangrijkste bronnen van CO₂-uitstoot bij datacenters zijn:
- Elektriciteitsverbruik voor koeling – koelinstallaties met compressoren en chillers verbruiken continu veel stroom
- Synthetische koudemiddelen – bij lekkage of vervanging komen fluorhoudende gassen vrij die een veelvoud van het broeikaseffect van CO₂ hebben
- Elektriciteitsverbruik van servers en netwerkapparatuur – afhankelijk van de energiemix van het stroomnet
- Bouw en productie van hardware – de zogenoemde embodied carbon van apparatuur
Voor organisaties die hun CO₂-voetafdruk willen verkleinen, is de koelinfrastructuur een logisch startpunt. Het is een van de weinige onderdelen waar een directe technologische vervanging een meetbaar verschil maakt.
Tot 90% besparen op koeling?
Ontdek in een vrijblijvend gesprek wat PCM-koeling voor uw serverruimte of datacenter kan betekenen.
Hoeveel CO₂ stoot een gemiddelde serverruimte uit?
De CO₂-uitstoot van een serverruimte hangt af van het vermogen van de IT-apparatuur, de efficiëntie van de koelinstallatie en de duurzaamheid van de gebruikte energiebron. Een kleinere serverruimte met verouderde koeling kan verhoudingsgewijs meer uitstoten dan een grotere ruimte met een efficiënt systeem.
Een praktische manier om de uitstoot te beoordelen is via de PUE-waarde (Power Usage Effectiveness). Een PUE van 2,0 betekent dat voor elke watt aan IT-vermogen nog eens een watt nodig is voor faciliteiten zoals koeling. Moderne, efficiënte installaties streven naar een PUE zo dicht mogelijk bij 1,0. Hoe dichter bij 1,0, hoe minder energie er verloren gaat aan overhead.
Voor een middelgrote serverruimte met een traditioneel koelsysteem kan de koeling verantwoordelijk zijn voor tientallen procenten van de totale energierekening. Door over te stappen op een energiezuiniger alternatief daalt niet alleen het stroomverbruik, maar ook de bijbehorende CO₂-uitstoot direct mee.
Wat is het verschil tussen traditionele airco en duurzame koeling in datacenters?
Traditionele koelinstallaties voor datacenters werken met compressoren, chillers en synthetische koudemiddelen. Ze zijn energieverslindend, vereisen regelmatig onderhoud en bevatten stoffen die schadelijk zijn voor het milieu bij lekkage. Duurzame koeloplossingen, zoals systemen op basis van Phase Change Materials (PCM), werken zonder deze componenten en verbruiken een fractie van de energie.
Het verschil zit in het werkingsprincipe:
- Traditionele koeling gebruikt een mechanisch compressieproces om warmte af te voeren. Dit proces verbruikt continu veel elektrisch vermogen en is afhankelijk van synthetische koudemiddelen.
- PCM-koeling maakt gebruik van de faseovergang van materialen: bij het overgaan van vast naar vloeibaar nemen ze grote hoeveelheden thermische energie op. Dit proces vereist geen compressor en werkt uitsluitend met ventilatoren voor de luchtcirculatie.
- Energieverbruik is bij PCM-systemen drastisch lager. Waar een traditionele installatie continu op vol vermogen draait, verbruikt een PCM-systeem alleen energie voor de ventilatie.
- Onderhoud is bij PCM-systemen minimaal. Zonder bewegende delen zoals compressoren of pompen is er weinig dat slijt of stuk kan gaan.
Voor kritieke omgevingen zoals serverruimtes, MER- en SER-ruimtes is betrouwbaarheid net zo belangrijk als efficiëntie. Een koelsysteem dat ook bij stroomuitval blijft werken, voegt waarde toe die verder gaat dan alleen de energiebesparing.
Kunnen datacenters voldoen aan ESG-doelen en milieucertificeringen?
Ja, datacenters en serverruimtes kunnen aantoonbaar bijdragen aan ESG-doelstellingen en milieucertificeringen, mits de juiste technische keuzes worden gemaakt. De koelinfrastructuur speelt hierin een centrale rol, omdat het een van de meest meetbare en stuurbare onderdelen is van de totale milieu-impact.
Organisaties die streven naar certificeringen zoals ISO 14001 of BREEAM, of die rapporteren onder ESG-kaders, hebben baat bij koeloplossingen die:
- Geen synthetische koudemiddelen bevatten
- Aantoonbaar minder energie verbruiken dan de vorige installatie
- Erkend zijn door de overheid als energiebesparende maatregel
- Een lange technische levensduur hebben, wat de materiaalvoetafdruk beperkt
De PCM Power Units van Duraflow zijn door de Nederlandse overheid erkend als energiebesparende maatregel en komen in aanmerking voor de EIA-regeling (Energie-investeringsaftrek). Dit maakt het voor organisaties niet alleen eenvoudiger om ESG-doelen te onderbouwen, maar ook om de investering fiscaal aantrekkelijk te maken.
Hoe kunnen organisaties de milieu-impact van hun serverruimte verlagen?
Organisaties kunnen de milieu-impact van hun serverruimte verlagen door te beginnen bij de koelinfrastructuur. Dat is het onderdeel met het grootste energieverbruik en tegelijk het meest toegankelijk voor verbetering zonder dat de IT-apparatuur zelf hoeft te worden vervangen.
Concrete stappen die organisaties kunnen zetten:
- Breng het huidige energieverbruik in kaart – meet de PUE-waarde en stel vast welk deel naar koeling gaat
- Vervang verouderde koelsystemen door installaties zonder compressoren of synthetische koudemiddelen
- Optimaliseer de luchtstroombeheersing in de ruimte om warmte gerichter af te voeren
- Koppel koeling aan een UPS-systeem zodat de temperatuurbeheersing ook bij stroomuitval gegarandeerd is
- Maak gebruik van fiscale regelingen zoals de EIA om de terugverdientijd te verkorten
Elke stap draagt bij aan een lagere energierekening, minder CO₂-uitstoot en een robuustere infrastructuur. De combinatie van operationele betrouwbaarheid en duurzaamheid maakt dit voor veel facility managers en IT-verantwoordelijken een aantrekkelijke businesscase.
Hoe Duraflow helpt met duurzame datacenterkoeling
Duraflow ontwikkelde de eerste 120 kW PCM-koelinstallatie ter wereld, specifiek voor de koeling van bedrijfskritische IT-applicaties in high-density AI-, storage- en datacenteromgevingen. Onze PCM Power Units werken zonder compressoren, zonder synthetische koudemiddelen en zonder waterverbruik. Alleen ventilatoren zorgen voor de luchtcirculatie, wat het elektrisch aansluitvermogen minimaliseert en directe koppeling aan een UPS mogelijk maakt.
Wat onze oplossing concreet biedt voor organisaties met een serverruimte of MER-ruimte:
- Gemiddeld meer dan 90% energiebesparing ten opzichte van traditionele koeling
- Geen synthetische koudemiddelen, geen lekrisico, geen F-gassen
- Productgarantie van 25 jaar op het PCM-materiaal
- Modulair en schaalbaar ontwerp, inpasbaar in bestaande infrastructuren
- Erkend door de Nederlandse overheid als energiebesparende maatregel, met toegang tot de EIA-regeling
- Terugverdientijd van minder dan vijf jaar
Wil je weten wat een PCM-koeloplossing kan betekenen voor jouw serverruimte of datacenteromgeving? Neem contact op en we denken graag met je mee.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt de installatie van een PCM-koelsysteem in een bestaande serverruimte?
De installatietijd van een PCM-koelsysteem is in de meeste gevallen aanzienlijk korter dan bij traditionele koelinstallaties, omdat er geen leidingwerk voor koudemiddelen of wateraansluitingen nodig zijn. Afhankelijk van de grootte van de ruimte en de bestaande infrastructuur kan een installatie vaak binnen één tot enkele dagen worden gerealiseerd. Doordat het systeem modulair is opgebouwd, kan de overgang bovendien gefaseerd plaatsvinden, zodat de continuïteit van de IT-omgeving gewaarborgd blijft.
Wat gebeurt er met de koeling als de PCM-materialen volledig zijn opgeladen met warmte?
PCM-materialen slaan warmte op tijdens de faseovergang van vast naar vloeibaar. Zodra het materiaal volledig vloeibaar is, moet het kunnen stollen voordat het opnieuw warmte kan opnemen. In de praktijk wordt het systeem zo gedimensioneerd dat de capaciteit afgestemd is op de warmtelast van de ruimte, inclusief een veiligheidsmarge voor piekbelasting. Bij correct ontwerp en installatie treedt verzadiging onder normale omstandigheden niet op; bij uitzonderlijke situaties zorgt de combinatie met een UPS-systeem voor extra zekerheid.
Is PCM-koeling ook geschikt voor serverruimtes met een hoge bezettingsgraad of high-density racks?
Ja, PCM-koeling is juist ontwikkeld voor veeleisende omgevingen zoals high-density AI- en storageomgevingen waar de warmteproductie per rack hoog is. De eerste 120 kW PCM-koelinstallatie ter wereld is specifiek voor dit soort toepassingen ontworpen. Door het modulaire ontwerp kan de koelcapaciteit worden opgeschaald naarmate de IT-belasting toeneemt, zonder dat de gehele infrastructuur opnieuw hoeft te worden ingericht.
Welke veelgemaakte fouten maken organisaties bij het verduurzamen van hun serverruimte?
Een veelgemaakte fout is dat organisaties uitsluitend investeren in zuinigere IT-apparatuur, terwijl de koelinfrastructuur — verantwoordelijk voor een groot deel van het energieverbruik — ongewijzigd blijft. Een andere veelvoorkomende misser is het ontbreken van een nulmeting: zonder inzicht in de huidige PUE-waarde is het onmogelijk om de impact van verbeteringen aantoonbaar te maken, wat ook voor ESG-rapportage een gemis is. Tot slot onderschatten veel organisaties de beschikbare fiscale voordelen, zoals de EIA-regeling, waardoor de businesscase onnodig minder aantrekkelijk lijkt dan die in werkelijkheid is.
Hoe kan ik de PUE-waarde van mijn serverruimte meten en verbeteren?
De PUE-waarde bereken je door het totale energieverbruik van de faciliteit (inclusief koeling, verlichting en UPS-verliezen) te delen door het energieverbruik van uitsluitend de IT-apparatuur. Dit vereist aparte energiemeters op zowel de IT-apparatuur als de gehele ruimte. Eenmaal gemeten, biedt het vervangen van de koelinstallatie doorgaans de snelste en grootste verbetering: een overstap van een traditioneel systeem met een PUE van 2,0 naar een PCM-systeem dat richting 1,1 of lager presteert, halveert in de praktijk het energieverbruik voor koeling of meer.
Voldoet PCM-koeling aan de eisen van gangbare milieucertificeringen zoals ISO 14001 of BREEAM?
PCM-koeloplossingen sluiten goed aan op de eisen van certificeringen zoals ISO 14001 en BREEAM, omdat ze aantoonbaar minder energie verbruiken, geen synthetische koudemiddelen (F-gassen) bevatten en een lange technische levensduur hebben. De erkenning door de Nederlandse overheid als energiebesparende maatregel vergemakkelijkt de documentatie die voor dit soort certificeringstrajecten nodig is. Het is wel aan te raden om vooraf met een certificeringsadviseur te toetsen welke specifieke meetgegevens en rapportages vereist zijn binnen jouw certificeringskader.
Wat zijn de totale eigendomskosten (TCO) van PCM-koeling vergeleken met traditionele koeling?
Hoewel de initiële investering in PCM-koeling vergelijkbaar of soms iets hoger kan zijn dan bij traditionele systemen, liggen de totale eigendomskosten over de levensduur aanzienlijk lager. De energiebesparing van gemiddeld meer dan 90% ten opzichte van traditionele koeling leidt tot een structurele verlaging van de energierekening, terwijl de minimale onderhoudsbehoefte — geen compressoren, geen koudemiddelen, geen pompen — de exploitatiekosten verder drukt. Gecombineerd met de EIA-regeling en een terugverdientijd van minder dan vijf jaar is de TCO-vergelijking in de meeste gevallen duidelijk in het voordeel van PCM-koeling.
