Serverruimte met blauwe rackverlichting en een berijpte PCM-koelpaneel aan de wand, condenserende koude lucht zichtbaar rond het oppervlak.

Hoe verlaag je de CO₂-uitstoot van je datacenter met slimme koeling?

Debbie Meijer ·

De CO₂-uitstoot van een datacenter verlagen begint bij de koeling. Koeling is verantwoordelijk voor een groot deel van het totale energieverbruik van een serverruimte, en traditionele koelsystemen draaien continu op hoog elektrisch vermogen. Door over te stappen op slimme koeltechnologie kun je het energieverbruik drastisch terugdringen en tegelijk de betrouwbaarheid van je klimaatbeheersing verbeteren. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over duurzame koeling voor datacenters en serverruimtes.

Hoeveel CO₂ stoot een gemiddeld datacenter uit door koeling?

Koeling is verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van het totale energieverbruik van een datacenter. In veel traditionele installaties gaat 30 tot 40 procent van alle elektriciteit op aan klimaatbeheersing. Omdat die elektriciteit in veel gevallen nog deels fossiel wordt opgewekt, vertaalt dat hoge verbruik zich direct in een substantiële CO₂-uitstoot per jaar.

Voor organisaties die verantwoordelijk zijn voor serverruimtes, MER-ruimtes of andere warmtegevoelige omgevingen, is dit een belangrijk gegeven. Het betekent dat je met een gerichte aanpak van de koeling een van de grootste CO₂-posten van je technische infrastructuur aanpakt. Bovendien levert dat direct een lagere energierekening op, wat de businesscase voor verduurzaming concreet en meetbaar maakt.

Tot 90% besparen op koeling?

Ontdek in een vrijblijvend gesprek wat PCM-koeling voor uw serverruimte of datacenter kan betekenen.

Neem contact op

Welke koeltechnologieën verlagen de CO₂-uitstoot het meest?

Koeltechnologieën die geen compressoren of synthetische koudemiddelen gebruiken, leveren de grootste CO₂-reductie op. De reden is simpel: compressorgestuurde systemen verbruiken veel elektrisch vermogen en werken met koudemiddelen die bij lekkage zelf sterk bijdragen aan de uitstoot van broeikasgassen. Technologieën die thermische energieopslag inzetten, zoals PCM-koeling, vermijden beide problemen tegelijk.

De meest effectieve opties voor bedrijfskritische omgevingen zijn:

  • PCM-koeling (Phase Change Materials): slaat thermische energie op via faseovergang van materialen, zonder compressor of synthetisch koudemiddel
  • Free cooling: maakt gebruik van buitenlucht of grondwater om te koelen wanneer de buitentemperatuur dat toelaat
  • Adiabatische koeling: koelt lucht door verdamping van water, effectief in droge omstandigheden
  • Warmteterugwinning: gebruikt de warmte die servers produceren opnieuw voor andere doeleinden binnen het gebouw

Voor serverruimtes en MER-ruimtes is PCM-koeling bijzonder interessant omdat het systeem continu en onafhankelijk van buitencondities werkt, zonder bewegende compressordelen en zonder chemische koudemiddelen.

Hoe werkt PCM-koeling in een serverruimte?

PCM-koeling werkt op basis van faseovergang: speciale materialen nemen warmte op wanneer ze van vast naar vloeibaar overgaan, en geven die warmte weer af wanneer ze terugstollen. Dit principe werkt vergelijkbaar met smeltend ijs dat zijn omgeving koelt, maar dan afgestemd op een werktemperatuur rond de 25 °C, die ideaal is voor klimaatbeheersing in serverruimtes.

In de praktijk zijn de PCM-materialen verwerkt in kunststofpanelen die zijn geïntegreerd in een zelfstandige koelunit, de PCM Power Unit. Ventilatoren zorgen voor de luchtcirculatie langs deze panelen. De warmte die servers produceren, wordt opgenomen door de PCM-materialen tijdens hun faseovergang. Wanneer de ruimte afkoelt, stolt het materiaal terug en is het klaar voor de volgende cyclus.

Wat dit systeem onderscheidt in een serveromgeving:

  • Geen compressor, dus geen hoge piekbelasting op het elektriciteitsnet
  • Directe aansluiting op een UPS-systeem mogelijk, zodat koeling ook bij stroomuitval doorwerkt
  • Stabiele temperatuur en luchtvochtigheid, ook bij wisselende warmtebelasting van servers
  • Minimaal aantal bewegende delen, waardoor het eerste inspectie-interval pas na minimaal 50.000 vollastdraaiuren aanbreekt

Wil je meer weten over hoe deze units technisch zijn opgebouwd? Lees dan over onze PCM Power Units en de beschikbare vermogens en configuraties.

Wat is het verschil tussen PCM-koeling en traditionele koeling?

Het kernverschil tussen PCM-koeling en traditionele koeling zit in het werkingsprincipe: traditionele systemen gebruiken een compressor en synthetische koudemiddelen om actief warmte te onttrekken, terwijl PCM-koeling warmte passief opslaat en afgeeft via faseovergang van materialen. Dat verschil heeft grote gevolgen voor energieverbruik, onderhoud en milieu-impact.

Hieronder de belangrijkste verschillen op een rij:

  1. Energieverbruik: traditionele koelsystemen draaien continu op hoog elektrisch vermogen; PCM-koeling verbruikt alleen energie voor de ventilatoren, wat het opgenomen vermogen drastisch verlaagt
  2. Koudemiddelen: traditionele systemen werken met synthetische koudemiddelen die bij lekkage schadelijk zijn voor het milieu; PCM-systemen gebruiken niet-giftige, milieuvriendelijke zouthydraten
  3. Onderhoud: compressorgestuurde systemen vereisen regelmatige inspecties en koudemiddelcontroles; PCM-units zijn nagenoeg onderhoudsvrij door het minimale aantal bewegende delen
  4. Levensduur: traditionele koeling heeft een gemiddelde levensduur van 10 tot 15 jaar; PCM-panelen gaan minimaal 25 jaar mee
  5. Netcongestie: traditionele koeling legt een hoge piekbelasting op de elektrotechnische infrastructuur; PCM-koeling creëert ruimte op het net door het lage aansluitvermogen

Welke fiscale voordelen gelden voor duurzame koeling in datacenters?

Organisaties die investeren in duurzame koeling voor hun datacenter of serverruimte kunnen gebruikmaken van de Energie-investeringsaftrek (EIA). De EIA is een Nederlandse fiscale regeling waarmee je een deel van de investeringskosten kunt aftrekken van de fiscale winst, bovenop de reguliere afschrijving. Dit verkort de terugverdientijd aanzienlijk.

PCM-koeling is door de Nederlandse overheid erkend als een officiële energiebesparende maatregel, wat betekent dat investeringen in PCM Power Units in aanmerking komen voor de EIA-regeling. Voor facility managers en financieel verantwoordelijken is dit een concreet voordeel: de netto investeringskosten liggen lager dan bij een reguliere aanschaf, en de jaarlijkse energiebesparing versterkt de businesscase verder.

Raadpleeg altijd een fiscaal adviseur om te bepalen of en hoe de EIA van toepassing is op jouw specifieke situatie en investeringsomvang.

Wanneer is PCM-koeling de juiste keuze voor jouw organisatie?

PCM-koeling is de juiste keuze wanneer je een betrouwbare, continue klimaatbeheersing nodig hebt in een bedrijfskritische ruimte, en tegelijk wil besparen op energiekosten en onderhoud. Het is bij uitstek geschikt voor serverruimtes, MER-, SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes waar een stabiele temperatuur en luchtvochtigheid onmisbaar zijn.

Concrete signalen dat PCM-koeling past bij jouw situatie:

  • Je huidige koelinstallatie is verouderd en verbruikt onevenredig veel energie
  • Je organisatie heeft duurzaamheidsdoelstellingen of ESG-verplichtingen
  • Je wil het aansluitvermogen op het elektriciteitsnet verlagen, bijvoorbeeld vanwege netcongestie
  • Continuïteit van koeling bij stroomuitval is een harde eis voor jouw IT-omgeving
  • Je zoekt een oplossing met een lange levensduur en minimale onderhoudslasten

PCM-koeling is minder geschikt voor ruimtes met een zeer hoge warmtelast per vierkante meter waarbij vrije koeling of watergekoelde systemen technisch beter aansluiten. Een goede beoordeling van de ruimte, de warmtebelasting en de bestaande infrastructuur is altijd de eerste stap. Dat is precies waar een gespecialiseerde adviseur het verschil maakt bij het kiezen van de juiste koeling voor je serverruimte of datacenter.

Hoe Duraflow helpt met duurzame koeling voor jouw serverruimte of datacenter

Wij bij Duraflow ontwikkelen en leveren PCM-koeloplossingen die speciaal zijn ontworpen voor bedrijfskritische omgevingen zoals serverruimtes, datacenters en MER-ruimtes. Onze aanpak is altijd maatwerk: we beoordelen de specifieke warmtebelasting, de ruimte en de bestaande infrastructuur voordat we een oplossing adviseren.

Wat wij bieden:

  • PCM Power Units in standaardvermogens van 3 kW en 6 kW, modulair combineerbaar voor grotere koelcapaciteit
  • Volledig maatwerk PCM-luchtbehandelingsunits voor grootschalige toepassingen, tot en met 120 kW-installaties voor high-density datacenters
  • Systemen zonder compressoren of synthetische koudemiddelen, met een technische levensduur van minimaal 25 jaar
  • Aansluiting op UPS-systemen voor gegarandeerde koeling bij stroomuitval
  • Begeleiding bij de EIA-aanvraag, zodat je optimaal gebruikmaakt van de beschikbare fiscale voordelen

Ben je op zoek naar hulp bij de koeling van jouw serverruimte of datacenter, of wil je weten hoe je de juiste koeling kiest voor jouw specifieke situatie? Neem contact met ons op en we denken graag vrijblijvend met je mee.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt de installatie van een PCM-koelsysteem in een bestaande serverruimte?

De installatietijd van een PCM Power Unit is in de meeste gevallen aanzienlijk korter dan bij traditionele koelsystemen, omdat er geen leidingwerk voor koudemiddelen nodig is. Een standaard unit van 3 of 6 kW kan doorgaans binnen één werkdag worden geplaatst en aangesloten, zonder dat de serverruimte langdurig buiten bedrijf hoeft. Voor grotere maatwerksystemen is een korte voorbereidingsfase nodig, maar ook dan wordt de downtime tot een minimum beperkt.

Wat gebeurt er met de koeling als het PCM-materiaal volledig is opgeladen en er geen warmte meer kan worden opgeslagen?

Wanneer het PCM-materiaal volledig in vloeibare fase verkeert, is de thermische opslagcapaciteit tijdelijk uitgeput. In de praktijk wordt een PCM-systeem altijd gedimensioneerd op de verwachte warmtebelasting van de ruimte, zodat dit scenario onder normale bedrijfsomstandigheden niet voorkomt. Bij een onverwacht hoge warmtelast of langdurige stroomuitval is het aan te raden een redundante unit toe te voegen of het systeem te combineren met aanvullende koelcapaciteit; een gespecialiseerd adviseur helpt je bij de juiste dimensionering.

Kan PCM-koeling worden gecombineerd met mijn bestaande koelinstallatie?

Ja, PCM-koeling kan in veel gevallen worden ingezet naast een bestaand koelsysteem, bijvoorbeeld als primaire koeling of als back-upoplossing bij stroomuitval. Deze hybride aanpak is een populaire keuze voor organisaties die hun huidige installatie nog niet volledig willen vervangen maar al stappen willen zetten richting verduurzaming. Een goede integratie vraagt wel om een technische beoordeling van de bestaande infrastructuur, zodat beide systemen optimaal samenwerken.

Welke onderhoudswerkzaamheden zijn er nog wél nodig bij een PCM-koelsysteem?

Omdat PCM-systemen geen compressor of synthetische koudemiddelen bevatten, vervalt een groot deel van het traditionele onderhoud. Het eerste inspectie-interval begint pas na minimaal 50.000 vollastdraaiuren, wat neerkomt op vele jaren storingsvrij gebruik. De enige periodieke handelingen betreffen het controleren en eventueel reinigen van de ventilatoren en filters, vergelijkbaar met het onderhoud van een standaard luchtbehandelingsunit.

Is PCM-koeling ook geschikt voor kleinere serverruimtes of een enkele serverrack?

Ja, PCM-koeling is juist ook zeer geschikt voor kleinere toepassingen. De standaard PCM Power Units van 3 en 6 kW zijn specifiek ontwikkeld voor compacte serverruimtes, MER-kasten en individuele racks waar een stabiele temperatuur essentieel is maar de beschikbare ruimte en het aansluitvermogen beperkt zijn. Meerdere units zijn modulair combineerbaar, zodat de koelcapaciteit eenvoudig kan meegroeien met de warmtebelasting.

Hoe meet ik de werkelijke CO₂-besparing nadat ik overstap op PCM-koeling?

De CO₂-besparing is te berekenen door het gemeten energieverbruik van de nieuwe PCM-installatie te vergelijken met het historische verbruik van de oude koelinstallatie, uitgedrukt in kWh per jaar. Dit verbruik wordt vervolgens omgerekend naar CO₂-uitstoot op basis van de emissiefactor van jouw energieleverancier of de nationale gemiddelde emissiefactor. Voor organisaties met ESG-rapportageverplichtingen levert dit concrete, auditeerbare cijfers op die direct bruikbaar zijn in duurzaamheidsverslagen.

Wat moet ik concreet regelen om de EIA-aanvraag voor PCM-koeling in gang te zetten?

Om gebruik te maken van de Energie-investeringsaftrek dien je de investering vóór de definitieve opdrachtverstrekking aan te melden via de Energielijst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Het is belangrijk dat je de aanmelding doet voordat je het contract tekent, want achteraf aanmelden is niet mogelijk. Duraflow begeleidt klanten bij dit proces en werkt samen met je fiscaal adviseur om te zorgen dat de aanvraag correct en tijdig wordt ingediend.

Gerelateerde artikelen