Energiezuinige koeling helpt bedrijven bij het behalen van klimaatdoelen door het energieverbruik van koelinstallaties drastisch te verlagen en het gebruik van schadelijke koudemiddelen te elimineren. Voor organisaties met serverruimtes, datacenters en andere warmtegevoelige omgevingen is de koeling vaak een van de grootste energieverbruikers binnen de elektrotechnische infrastructuur. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de relatie tussen koeling en klimaatdoelen.
Hoeveel CO₂-uitstoot veroorzaakt traditionele koeling?
Traditionele koelinstallaties zijn verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van het totale energieverbruik van een organisatie. Compressoren, chillers en synthetische koudemiddelen verbruiken niet alleen veel elektriciteit, maar dragen ook direct bij aan de uitstoot van broeikasgassen wanneer koudemiddelen lekken of worden afgevoerd. Voor serverruimtes en datacenters, waar koeling continu en op hoog vermogen draait, loopt dit snel op.
Daar komt bij dat traditionele systemen vaak zijn ontworpen op piekbelasting, waardoor ze ook bij lagere warmteproductie op een ongunstig rendementspunt draaien. Het gevolg is structureel hogere CO₂-uitstoot dan technisch noodzakelijk is. Voor organisaties die serieus werk willen maken van hun klimaatambities is de koelinstallatie dan ook een logisch startpunt voor verduurzaming.
Hoe draagt energiezuinige koeling bij aan CO₂-reductie?
Energiezuinige koeling verlaagt de CO₂-uitstoot op twee manieren: door minder elektriciteit te verbruiken en door het gebruik van synthetische koudemiddelen volledig te vermijden. Minder stroomverbruik betekent minder vraag op het elektriciteitsnet, wat direct bijdraagt aan een lagere CO₂-voetafdruk van de organisatie. Dit is met name relevant voor de koeling van serverruimtes en datacenters, waar koelsystemen dag en nacht actief zijn.
Moderne koeloplossingen op basis van Phase Change Materials (PCM) werken zonder compressoren of synthetische koudemiddelen. Ze slaan thermische energie op in de faseovergang van een materiaal, vergelijkbaar met de manier waarop ijs smelt bij 0°C, maar dan rond een werktemperatuur die past bij de temperatuur in een serverruimte. Dit principe maakt het mogelijk om warmte efficiënt te absorberen en af te voeren met een fractie van het elektrische vermogen dat traditionele systemen nodig hebben.
Welke klimaatdoelen zijn relevant voor bedrijven met koelinstallaties?
Voor bedrijven met koelinstallaties zijn vooral de ESG-doelstellingen (Environmental, Social and Governance) en de Europese klimaatdoelen voor 2030 en 2050 relevant. Organisaties worden steeds vaker beoordeeld op hun energieprestaties, zowel door aandeelhouders en financiers als door klanten en overheden. Een energiezuinige koeloplossing voor de serverruimte of het datacenter draagt rechtstreeks bij aan meetbare milieuprestaties.
Relevante kaders en doelen voor Nederlandse organisaties zijn onder andere:
- ESG-rapportage: Steeds meer organisaties zijn verplicht of gemotiveerd om te rapporteren over hun energieverbruik en CO₂-uitstoot.
- Milieucertificeringen: Zoals ISO 14001 of BREEAM, waarbij het energieverbruik van technische installaties meetelt.
- Europese Green Deal: De EU stuurt op drastische reductie van energieverbruik in de gebouwde omgeving, inclusief technische ruimtes.
- Scope 2-emissies: Het energieverbruik van koelinstallaties valt onder de indirecte emissies die organisaties moeten rapporteren en reduceren.
Het verduurzamen van de koeling van serverruimtes is daarmee niet alleen een technische keuze, maar ook een strategische stap richting aantoonbare klimaatprestaties.
Wat is het verschil tussen PCM-koeling en traditionele koeling?
Het fundamentele verschil is dat PCM-koeling geen gebruik maakt van compressoren, synthetische koudemiddelen of condensors. Traditionele koelinstallaties voor serverruimtes en datacenters werken met een mechanisch koelcircuit dat veel elektrisch vermogen vraagt. PCM-koeling slaat thermische energie op in de faseovergang van milieuvriendelijke zouthydraten en geeft die energie gecontroleerd weer af, aangestuurd door slimme algoritmen.
In de praktijk levert dat de volgende verschillen op:
- Energieverbruik: PCM-koeling verbruikt gemiddeld meer dan 90% minder energie dan conventionele koelinstallaties, omdat uitsluitend ventilatoren voor luchtcirculatie zorgen.
- Koudemiddelen: Traditionele systemen gebruiken synthetische koudemiddelen met een hoog Global Warming Potential (GWP). PCM-koeling werkt met niet-giftige, milieuvriendelijke zouthydraten.
- Onderhoud: Doordat er naast de ventilator geen bewegende delen zijn, is het systeem nagenoeg onderhoudsvrij. Een eerste inspectie van de ventilatoren is pas nodig na minimaal 50.000 vollastdraaiuren.
- Betrouwbaarheid: PCM-units kunnen direct worden aangesloten op een UPS-systeem, zodat de koeling van serverruimtes ook bij stroomuitval gegarandeerd doorgaat.
- Levensduur: De PCM-panelen hebben een technische levensduur van minimaal 40 jaar, wat aanzienlijk langer is dan die van de meeste traditionele koelsystemen.
Welke fiscale voordelen gelden voor energiezuinige koeloplossingen?
Organisaties die investeren in energiezuinige koeling voor serverruimtes en datacenters kunnen in aanmerking komen voor de Energie-investeringsaftrek (EIA). De EIA is een fiscale regeling van de Nederlandse overheid waarmee een deel van de investering in erkende energiebesparende maatregelen fiscaal aftrekbaar is van de winst. PCM-koeling is door de Nederlandse overheid erkend als officiële energiebesparende maatregel en valt daarmee binnen de EIA-lijst.
De EIA verkort de terugverdientijd van de investering aanzienlijk. Gecombineerd met de structurele besparing op de energierekening door het lagere stroomverbruik maakt dit energiezuinige koeling financieel aantrekkelijk voor organisaties met een zakelijke investeringsbeslissing. De terugverdientijd van een PCM-installatie ligt in de praktijk onder de vijf jaar, afhankelijk van de omvang en het huidige energieverbruik van de bestaande koelinstallatie.
Wanneer is een energiezuinig koelsysteem de juiste keuze?
Een energiezuinig koelsysteem is de juiste keuze wanneer een organisatie structurele koelbehoefte heeft in technische ruimtes, de huidige koelinstallatie verouderd of energieverslindend is, en er een duidelijke ambitie bestaat op het gebied van duurzaamheid of kostenreductie. Dit geldt in het bijzonder voor serverruimtes (MER), SER-, UPS-, HVK- en MCC-ruimtes waar koeling continu en betrouwbaar moet functioneren.
Praktische indicatoren dat het moment rijp is voor de overstap:
- De huidige koelinstallatie nadert het einde van de technische levensduur.
- De energiekosten van de koeling vormen een significante post op de exploitatiebegroting.
- De organisatie heeft ESG-doelen of milieucertificeringen die vragen om aantoonbare energiereductie.
- Er is behoefte aan een betrouwbare koeling van de serverruimte die ook bij stroomuitval functioneert.
- De organisatie wil gebruikmaken van de EIA-regeling voordat het fiscale voordeel verandert.
Ook voor organisaties die te maken hebben met netcongestie biedt energiezuinige koeling een concreet voordeel: door het opgenomen vermogen (kilowatt) drastisch te verlagen, ontstaat er ruimte op de elektrotechnische infrastructuur die elders kan worden ingezet.
Hoe PCM-koeling helpt bij het behalen van klimaatdoelen
Wij ontwikkelden de PCM Power Unit als directe oplossing voor organisaties die hun koeling willen verduurzamen zonder concessies te doen aan betrouwbaarheid of prestaties. Onze units zijn bij uitstek geschikt voor kritieke omgevingen zoals serverruimtes en datacenters, en bieden een aantal concrete voordelen:
- Gemiddeld meer dan 90% energiebesparing ten opzichte van traditionele koelinstallaties, wat direct bijdraagt aan lagere CO₂-uitstoot en lagere energiekosten.
- Geen synthetische koudemiddelen, geen compressoren en geen condensors, waardoor het systeem milieuvriendelijk en onderhoudsarm is.
- Directe aansluiting op UPS-systemen voor gegarandeerde koeling van serverruimtes, ook bij stroomuitval.
- Erkend door de Nederlandse overheid als energiebesparende maatregel, waardoor u in aanmerking komt voor de EIA-regeling.
- Modulair en schaalbaar ontwerp dat past in bestaande infrastructuren zonder ingrijpende verbouwingen.
Wilt u weten of PCM-koeling de juiste oplossing is voor uw serverruimte of datacenter? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over de mogelijkheden.
Veelgestelde vragen
Kan PCM-koeling ook worden geïntegreerd in een bestaande serverruimte zonder grote verbouwingen?
Ja, PCM-koeling is modulair en schaalbaar ontworpen, waardoor het in de meeste gevallen zonder ingrijpende aanpassingen aan de bestaande infrastructuur kan worden geïnstalleerd. De units sluiten aan op de bestaande elektrotechnische installatie en zijn compatibel met gangbare UPS-systemen. Dit maakt de overstap technisch laagdrempelig, ook in ruimtes waar de beschikbare installatieruimte beperkt is.
Wat gebeurt er met de warmte die PCM-koeling absorbeert? Wordt die ergens voor hergebruikt?
De warmte die door een PCM-systeem wordt geabsorbeerd, wordt via gecontroleerde ventilatie afgevoerd naar de omgeving of het gebouw. In sommige configuraties is het mogelijk om de afgevangen warmte te hergebruiken voor ruimteverwarming elders in het gebouw, wat de totale energiebalans van het pand verder verbetert. Of warmteterugwinning haalbaar is, hangt af van de specifieke situatie en het gebouwontwerp; dit is iets om tijdens een adviesgesprek te bespreken.
Hoe weet ik of mijn serverruimte groot genoeg of klein genoeg is voor PCM-koeling?
PCM-koeling is toepasbaar in uiteenlopende ruimteformaten, van kleine serverruimtes (MER) tot grotere datacenters. De benodigde capaciteit wordt bepaald op basis van de warmteproductie van de aanwezige IT-apparatuur, uitgedrukt in kilowatt. Een technisch adviseur kan op basis van uw huidige koelcapaciteit en het opgesteld vermogen van uw apparatuur snel bepalen welke PCM-configuratie passend is.
Wat zijn de meest voorkomende fouten bij het verduurzamen van koelinstallaties in serverruimtes?
Een veelgemaakte fout is het uitsluitend focussen op het vervangen van de koelunit zelf, zonder de totale warmtebelasting van de ruimte opnieuw te berekenen. Hierdoor wordt een nieuw systeem alsnog onderdimensioneerd of onjuist ingesteld. Een andere veelvoorkomende misser is wachten tot de bestaande installatie volledig defect is, waardoor de mogelijkheid om gebruik te maken van fiscale regelingen zoals de EIA wordt gemist. Het is verstandig om verduurzaming proactief te plannen, bij voorkeur vóór het einde van de technische levensduur van de huidige installatie.
Is PCM-koeling ook geschikt voor ruimtes met een wisselende warmtebelasting, zoals bij piekverbruik overdag?
Ja, juist bij wisselende warmtebelastingen biedt PCM-koeling een belangrijk voordeel. Het PCM-materiaal fungeert als thermische buffer: het absorbeert warmte tijdens piekbelasting en geeft die gecontroleerd af wanneer de warmteproductie lager is. Dit voorkomt de energieverspilling die bij traditionele systemen optreedt doordat compressoren op een ongunstig rendementspunt draaien bij deellast.
Hoe verloopt het aanvraagproces voor de EIA-regeling bij een investering in PCM-koeling?
De EIA-aanvraag wordt ingediend via het eLoket van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en moet binnen drie maanden na het aangaan van de investeringsverplichting worden gedaan. Omdat PCM-koeling officieel is opgenomen op de Energielijst van de Nederlandse overheid, voldoet de investering aan de voorwaarden voor aftrek. Het is aan te raden om de aanvraag voor te bereiden samen met uw fiscalist of de leverancier, zodat de juiste omschrijving en codes worden gebruikt.
Wat is de impact van PCM-koeling op de Scope 2-emissies van mijn organisatie?
Doordat PCM-koeling gemiddeld meer dan 90% minder elektriciteit verbruikt dan een traditionele koelinstallatie, daalt het indirecte elektriciteitsverbruik dat onder Scope 2 valt aanzienlijk. Dit is direct zichtbaar in uw ESG-rapportage en CO₂-voetafdruk. Voor organisaties die werken aan een concrete reductiedoelstelling voor Scope 2-emissies is de koelinstallatie daarmee een van de meest impactvolle posten om aan te pakken.
Gerelateerde artikelen
- Hoe vaak moet een koelinstallatie in een technische ruimte worden onderhouden?
- Wat is een MCC-ruimte en welke koeling is daarvoor geschikt?
- Wat is het koelsysteem in een datacenter?
- Wat is het meest voorkomende probleem in een datacenter?
- Wat zijn de gevolgen van hoog energieverbruik voor je bedrijfsvoering?
